۲۶ مرد ۱۳۹۳ ساعت ۱۴:۱۵
با وجود علاقه مندی خریداران به خرید نفت خام از بورس

بی توجهی به اصلاح قیمت، عامل توقف فروش نفت در بورس

با گذشت ۴ ماه از آغاز عرضه نفت در بورس و فروش تنها ۱۳ هزار بشکه نفت خام از این طریق، عرضه نفت خام در بورس به دلیل عدم استقبال خریداران، متوقف شده است.

به گزارش سرویس انرژی عیارآنلاین، هفته گذشته عرضه نفت خام در بورس انرژی به دلیل نبود خریدار متوقف شد. سید علی حسینی، مدیرعامل بورس انرژی در این رابطه گفت: «بورس نفت پس از حدود یک ماه فعالیت به علت تعادلی نبودن قیمت، با رکود مواجه شد و ۱۳ شرکت خصوصی و کوچک پالایش که مجوز خرید نفت خام داشتند به علت بالا بودن قیمت، تمایلی به خرید ندارند.»

پس از اعلام  وزیر نفت از مبنی بر عرضه روزانه ۵۰۰۰ بشکه نفت خام در بورس، فروش نفت خام در بورس انرژی از ۱۷ فروردین ماه ۹۳ با عرضه ۲۹۰۰ بشکه نفت خام آغاز شد. بیژن زنگنه، وزیر نفت با اعلام حمایت خود از این موضوع، گفته بود: «عرضه نفت خام در بورس روشی شناخته شده و موفق در دنیا است و ایران در ابتدای این کار قرار دارد. همچنین با توجه به زیر ساخت ها و اقدام های مثبت انجام شده امید است عرضه نفت خام در بورس انرژی موفق باشد.»

اما روند فروش نفت در بورس با مشکلاتی روبرو شد و این مشکلات باعث استقبال کمرنگ خریداران گردید. عوامل اصلی بروز این مشکلات، موضوعی است که در این نوشتار به آن می پردازیم:

فروش نفت در بورس

قیمت بالای نفت عرضه شده در بورس

به عقیده برخی کارشناسان با توجه به اینکه فروش نفت در بورس به تازگی آغاز شده است، ضروری است به منظور رونق آن، تخفیف ویژه ای برای خریداران در نظر گرفته شود؛ با این حال نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان تصویب قانون بودجه ۹۳  به این نکته توجه نداشتند و نه تنها تخفیفی برای خریداران نفت از بورس در نظر نگرفتند، بلکه قیمت نفت عرضه شده در بورس، حتی بیشتر از قیمت نفت تحویلی به پالایشگاههای داخلی تعیین شد. بر اساس این قانون، قیمت نفت عرضه شده در بورس، متوسط قیمت صادراتی در یک ماه شمسی از مبادی اولیه و برای نفت تحویلی به پالایشگاههای داخلی و مجتمع‌های پتروشیمی اعم از دولتی و خصوصی نود و پنج درصد(۹۵%) متوسط بهای محموله‌های صادراتی نفت مشابه در هر ماه شمسی است.

سید محسن قمصری، مدیر امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در این رابطه گفته است: «قانون بودجه کشور که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده، تکلیف قیمت گذاری فروش داخلی نفت را به خوبی روشن کرده، از این رو، افرادی که در باره چرایی اینگونه قیمتگذاری سوال دارند، می توانند از مجلس پیگیری کنند، چراکه شرکت نفت در این زمینه تصمیم گیری نمی کند.»

البته وزیر نفت پس از توقف عرضه نفت در بورس، در این باره گفت: «وزارت نفت حاضر است که در صورت امکان قانونی، نفت خام را با قمیت ۹۵ درصد فوب خلیج فارس در بورس عرضه کند، اما با این شرط که نفت خریداری شده در پالایشگاههای داخلی مصرف شود، نه خریدارن آن را اقدام به صادرات کنند.»

علاوه بر این، نفت در بورس بر اساس نرخ ارز آزاد به فروش می رسد؛ در حالیکه به پالایشگاههای داخلی بر مبنای نرخ ارز مبادله ای تحویل داده می شود. خریداران نفت خام از بورس عمدتا شرکت های کوچک پالایشی هستند و این قیمت بالا، باعث جذاب نبودن بورس انرژی برای آنها می شود؛ به گونه ای که اغلب آنها ترجیح می دهند که -علیرغم علاقه به پالایش نفت خام- به جای نفت از میعانات گازی استفاده کنند.

بر این اساس، مدیرعامل بورس انرژی دلیل اصلی کاهش استقبال از خرید نفت خام را فروش آن به نرخ ارز آزاد به بخش خصوصی یا همان مشتریان بورس انرژی دانست و گفت: در صورت عرضه نفت خام با نرخ مبادله‌ای ارز، قیمت‌ها متعادل شده و شرکت‌های پالایشی رغبت بیشتری برای سرمایه‌گذاری و حضور فعال در بورس انرژی خواهند داشت.

رعایت نشدن ساز و کار بورس

وزیر نفت در جریان شروع عرضه نفت خام در بورس گفته بود: «عرضه نفت خام طبق ضوابط سازمان بورس انجام می شود.» این در حالی است که بر اساس قوانین بورس، اگر قیمت پایه بالا باشد، یا ناظر تالار تشخیص می دهد و مانع از معامله می شود یا اگر تقاضایی ثبت نشود فروشنده باید قیمت خود را تعدیل کند؛ اما در طول ۴ ماهی که نفت خام در بورس عرضه شد، این موضوع محقق نشد و با وجود حاضر نشدن خریدار در بورس، قیمت عرضه کاهش نیافت.

محدودیت مکان تحویل نفت به خریداران

با شروع فروش نفت در بورس، پالایشگاه تبریز به عنوان محل تحویل نفت به خریداران تعیین شد. با توجه به اینکه شرکتهای خریدار نفت در نقاط مختلف کشور توزیع شده اند، انحصار تحویل نفت خام به یک نقطه، باعث رغبت کمتر خریداران نفت خام به رقابت در بورس می شود. علاوه بر این، ایجاد کوچکترین مشکلی در پالایشگاه می تواند به توقف تحویل نفت بیانجامد؛ به عنوان مثال، اواخر اردیبهشت ماه، به دلیل انجام تعمیرات دوره ای در پالایشگاه تبریز، عرضه نفت خام در بورس انرژی متوقف شد.

اخیرا رکن الدین جوادی، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در این خصوص گفته است: «متنوع نبودن نقاط تحویل نفت خام، از دلایل موفق نبودن عرضه نفت خام در بورس انرژی به شمار می رود و از این رو، افزایش نقاط تحویل در دستور کار قرار دارد.»

با توجه به ابلاغ سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی و تأکید بر تنوع روشهای فروش نفت در آن، افزایش فروش نفت در بورس انرژی امری ضروری به نظر می رسد. با اینکه مسئولین وزارت نفت در اظهارات خود از این موضوع حمایت کرده اند، اما موانعی در این مسیر وجود دارد که رفع آنها اقدام عملی مسئولین را می طلبد. از مهمترین این موانع، قیمت بالای نفت عرضه شده در بورس است. پیشنهاد می شود به منظور ترغیب خریداران نفت خام به حضور در بورس انرژی، قیمت نفت عرضه شده بر مبنای نرخ ارز مبادله ای تحویل داده شود.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: