۱۵ تیر ۱۳۹۳ ساعت ۱۳:۰۰

ضرورت اصلاح شیوه پذیرش دانشجو معلم در دانشگاه فرهنگیان

دانشجو معلمان باید از دو طریق وارد دانشگاه فرهنگیان شوند. یک دسته از دانشجو معلمان باید از بین دارندگان مدرک دیپلم و از طریق کنکور سراسری پذیرفته شوند و بخش دیگری نیز از بین دارندگان مدرک کارشناسی پذیرفته شوند که فارغ‌التحصیل سایر دانشگاه‌ها و در عین حال علاقه‌‌مند و مستعد معلمی هستند.

به گزارش سرویس اجتماعی عیارآنلاین، تحول در «نحوه‌ی گزینش و تربیت معلم» از گلوگاه‌های تحول در آموزش و پرورش محسوب می‌شود زیرا در نهایت این معلم است که مجری اصلی تحول در نظام تربیتی است و به ثمر نشستن تمام اصلاحات انجام شده در حوزه‌های مربوط به برنامه درسی و مدیریت آموزش و پرورش در گرو نظام کارآمد تأمین و تربیت معلم است.

دانشگاه فرهنگیان

یکی از موضوعات مطرح در تأمین معلم، الگوی پذیرش دانشجو معلم در دانشگاه فرهنگیان به عنوان تنها متولی تربیت معلم در کشور است. بر طبق تبصره 1 از ماده 20 اساسنامه این دانشگاه، «پذیرش دانشجو معلمان از بین پذیرفته‌شدگان آزمون سراسری، پس از ‏تأیید صلاحیت عمومی و تخصصی آنان توسط وزارت آموزش و پرورش، صورت می‌پذیرد». این نحوه‌ی پذیرش دارای موافقین و مخالفینی است که به ایجاد دیدگاه‌های معارضی منجر شده است.

موافقین و مخالفین این الگو در این مسأله اشتراک نظر دارند که دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، کارکرد علم‌آموزی دارند و به توسعه‌ی شایستگی‌های علمی محدود هستند. هر دو گروه معتقدند این دانشگاه‌ها برای تربیت معلم کفایت نمی‌کنند زیرا هویت حرفه‌ای معلمان حاصل سه نوع شایستگی‌ «علمی»، «مهارتی» و «گرایشی» است و توسعه‌ی شایستگی‌های «مهارتی» و «گرایشی» معلم‌ها نیازمند دانشگاهی با کارکرد ویژه‌ی تربیت معلم است. با وجود این اشتراک نظر، برخی از صاحب‌نظران معتقدند که شایستگی علمی دانشجو معلمان می‌تواند در دانشگاه‌های دیگر کسب شود و دانشگاه فرهنگیان باید بر توسعه‌ی شایستگی‌های مهارتی و گرایشی متمرکز شود. اما گروه مقابل، اصرار دارند که تمام فرآیند تربیت معلم از جمله تکوین شایستگی‌های علمی ایشان باید انحصاراً در دانشگاه فرهنگیان صورت پذیرد. مهمترین دلیل گروه دوم این است که دانشگاه‌های کشور رویکرد دینی قابل قبولی ندارند و دانش‌آموختگان این دانشگاه‌ها به لحاظ اخلاقی، اعتقادی و اجتماعی – سیاسی، شایستگی ورود به حرفه معلمی را ندارند.

باید اذعان نمود که اگر چه وضعیت موجود دانشگاه‌های کشور در تربیت اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی از وضعیت مطلوب فاصله دارد اما با این وجود از همین دانشگاه‌ها طیف وسیعی از دانشجویان معتقد، متخلق به اخلاق اسلامی و پایبند به آرمان‌های انقلاب اسلامی فارغ التحصیل می‌شوند و تعداد زیادی از مسئولین کشور و چه بسا بخشی از مدافعین الگوی فعلی پذیرش دانشجو معلم، خود از فارغ‌التحصیلان همین دانشگاه‌ها هستند. بنابراین منطقی به نظر می‌رسد به جای اینکه مُهر بی‌کفایتی بر پیشانی تمام دانش‌آموختگان دانشگاه‌ها بزنیم، نظامی از پذیرش طراحی کنیم که قابلیت ارزیابی صلاحیت‌های اخلاقی، اعتقادی، اجتماعی و علمی دارندگان مدرک لیسانس را داشته باشد.

این گروه همچنین معتقدند که دانشجو معلمان باید از ابتدای مقطع کارشناسی وارد دانشگاه فرهنگیان شوند و با جذب دانش‌آموختگان سایر دانشگاه‌ها برای ورود به مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه فرهنگیان مخالف هستند. چراکه به زعم ایشان، هویت معلمی در سنین 18 تا 22 سالگی نسبت به سنین 22 تا 24 سالگی با کیفیت و عمق بیشتری شکل می‌گیرد.

قضاوت در این مورد چندان ساده نیست زیرا در این زمینه تاکنون پژوهشی در ایران صورت نگرفته است تا بتوان بر اساس آن قضاوت نمود که چه سن و مقطع تحصیلی برای شکل‌گیری هویت حرفه‌ای و به ویژه حرفه معلمی مناسب است. اما به حکم تجربه و این اصل که در ابتدای سنین جوانی، شکل‌گیری هویت با برد بیشتری رخ می‌دهد، می‌توان با احتمال بالاتری ادعا نمود که مقطع کارشناسی نسبت به مقطع کارشناسی ارشد، برای پرورش استعداد معلمی مناسب‌تر است.

در صورت صحت ادعای فوق، آیا می‌توان نتیجه گرفت که باید فقط یک شیوه برای پذیرش دانشجو معلم داشت و تمام دانشجویان دانشگاه فرهنگیان باید در مقطع کارشناسی پذیرفته شوند؟ به نظر می‌رسد دلایلی وجود دارد که از تکثر شیوه‌ی پذیرش دانشجو معلم حمایت می‌‌کند. در ادامه به این دلایل اشاره می‌شد.

  1. دانشگاه فرهنگیان در اوایل دوره‌ی شکل‌گیری خود بسر می‌برد و هنوز نسبت به دانشگاه‌های برتر کشور جایگاه مناسبی ندارد. این امر باعث شده است ‌بسیاری از رتبه‌های خوب کنکور سراسری انگیزه‌ای برای انتخاب این دانشگاه نداشته باشند و نتیجه این می‌شود که دانشجویان مستعد وارد حرفه معلمی نشوند. بنابراین حداقل تا زمانی که این دانشگاه جایگاه مطلوب خود را در جامعه بیابد، لازم است بخشی از دانشجویان خود را از طریق کنکور دیپلم به کارشناسی جذب نماید و بخشی از استعدادهای برتر را نیز از طریق کنکور کارشناسی به کارشناسی ارشد، شناسایی و پذیرش نماید.
  2. داوطلبین کنکور سراسری در سنینی قرار دارند که شناخت و تجربه لازم برای انتخاب حرفه تخصصی‌شان را ندارند. ضعف هدایت تحصیلی در آموزش و پرورش نیز مزید بر علت شده است تا قابلیت دانش‌آموزان در انتخاب شغل کاهش یابد. اما دانشجویان در پایان دوره کارشناسی به شناخت دقیق‌تری از استعدادهای خود دست می‌یابند و بهتر می‌توانند نقش اجتماعی که باید ایفا نمایند را تشخیص ‌‌دهند. بخشی از این دانش‌آموختگان، مستعد و علاقه‌مند به حرفه‌ی معلمی هستند و محروم کردن ایشان از ورود به عرصه‌ی تعلیم و تربیت به این بهانه که در 18 سالگی دانشگاه فرهنگیان را انتخاب نکرده‌اند، با عدالت آموزشی سازگار نیست و نه تنها ظلم در حق این دسته از افراد جامعه محسوب می‌شود که طیف وسیعی از دانش‌آموزان کشور را نیز در بهره‌مندی از معلمین مستعد و دغدغه‌مند محروم می‌‌کند. از این رو باید شرایطی فراهم گردد که دارندگان مدرک لیسانس که علاقه مند و مستعد حرفه معلمی هستند وارد دانشگاه فرهنگیان شوند و پس از یک دوره‌ی دو ساله، مهارت‌های لازم برای معلمی را کسب نمایند. شایان ذکر است که کارکرد ویژه‌ی دانشگاه فرهنگیان علم‌آموزی و تولید علم نیست بلکه مزیت نسبی آن، همین مهارت‌های آموزشی و تربیتی است و این مهارت‌ها نیز در یک دوره‌‌‌ی دو ساله قابل احصاء است. ‌

بنابراین در مجموع چنین نتیجه گرفته می‌شود که دانشجو معلمان باید از دو طریق وارد دانشگاه فرهنگیان شوند. یک دسته از دانشجو معلمان باید از بین دارندگان مدرک دیپلم و از طریق کنکور سراسری پذیرفته شوند و بخش دیگری نیز از بین دارندگان مدرک کارشناسی پذیرفته شوند که فارغ‌التحصیل سایر دانشگاه‌ها و در عین حال علاقه‌‌مند و مستعد معلمی هستند. بنابراین اصلاح اساسنامه‌‌‌ی دانشگاه فرهنگیان که فقط یک شیوه‌ی پذیرش دانشجو معلم را به رسمیت می‌شناسد، ضرورت دارد.

تلگر

چهره‌

۱۳ دیدگاه
  1. یک :

    بهتر بود که نگارنده اشاره ای هم به وظیفه ی دانشگاه فرهنگیان در جهت معرفی و تبیین شأن و جایگاه این مرکز علمی در میان داوطلبین کنکور می کرد.
    دانشگاه فرهنگیان نمی تواند همه ی وظایف را به دوش نظام هدایت تحصیلی قرار دهد و اقدامی در جهت معرفی خودش در میان نخبگان کنکور انجام ندهد.
    می توان با استفاده از روش هایی ساده(همایش، توزیع کاتالوگ و بورشور، توجیه مشاوران کنکور و…) دانشگاه فرهنگیان را در میان داوطلبین به عنوان یک دانشگاه حرفه ای با کارکردی ویژه، جا انداخت.
    با تشکر

    • ناشناس :

      چرا مشکل هدایت تحصیلی ضعیف را باید دانشگاه فرهنگیان به عهد بگیرد؟

      گرفتن دانشجو معلم آن هم در سن 23 و 24 سالگی برای تکوین هویت حرفه ای، واقعاً کار مناسبی است؟
      دانشجویی که از دانشگاه فارغ التحصیل شده، هرچقدر هم که انسان خوب و متدینی باشد اما دیگر شخصیتش شکل گرفته، شما چطور می خواهید به او را در قالب معلمی بگنجانید؟

      • ناشناس2 :

        نگارنده نگفته است که مشکل هدایت تحصیلی ضعیف را این دانشگاه باید حل کند.
        بلکه این دانشگاه باید این واقعیت را بپذیرد که این مشکل وجود دارد.
        همچنین به نظر باید به این واقعیت نیز توجه کرد که بسیاری از دانشجویان دیگر دانشگاه ها درحال تدریس در مدارس به صورت غیر رسمی می باشند و طبق گفته معلمان و مدیران برخی از مدارس که بنده با آن ها آشنایی دارم کیفیت تدریس بشدت بالاتری نسبت به معلمان رسمی آموزش و پرورش دارند.
        در واقع هویت معلمی در این افراد شکل گرفته است ولی به علت استعداد بالا حاضر نیستند در دانشگاه فرهنگیان تحصیل کنند.

        • ناشناس :

          خب این طبیعی است که یک دانشجوی جوان و جویای نام، برای مطرح کردن خودش هم که شده، در مدرسه ی غیر دولتی با انرژی مضاعف کار کند و نمی توان ادعا کرد که این شخص هویت معلمی پیدا کرده. بلکه می توان گفت که او به فنون تدریس و آموزش (آنهم معلوم نیست با چه انگیزه ای) دست پیدا کرده.

  2. ناشناس :

    با عرض سلام و تشکر خدمت نگارنده
    به نظرم اگر بیشتر به فواید و مضرات هر دیگاه می پرداختید و هر دیدگاه را بیشتر باز می کردیدد بهتر بود.

  3. ریزموج :

    در ابتدا از متن مفید و در عین حال خلاصه شما تشکر میکنم.
    در رابطه با طرحی که در انتها مطرح شد، مبنی بر گرفتن دانشجویان مقطع کارشناسی در انتهای دوره لیسانس باید بگم یک سری نقاط قوت داره که توی متن اشاراتی شده اما مهمترین ضعفش هدر رفت حداقل 2 سال آخر از عمر دانشجویان و نیز هدر رفت منابع مالی آموزش عالی خواهد بود.
    ایده ای به ذهن بنده رسیده که مختصرا عرض میکنم:
    – ایده اول اینکه میشه قوانین رو طوری تنظیم کرد که افراد علاقه مند به حرفه معلمی در انتهای سال دوم دانشجوی در صورت گذراندن حداقل واحدی مشخص بتوانند درخواست انتقالی به تربیت معلم بدهند و دو سال پایانی خود را به یادگیری مهارت های خاص معلمی بپردازند و 2 سال پایانی دوره کارشناسی را که دروس تخصصی میگردد سپری نکنند. از این طریق می توان ظرفیت متناسب با متقاضیان انتقالی ظرفیت قبولی دوره کاردانی به کارشناسی در رشته های مبدا را نیز افزایش داد تا با این افراد جایگزین شوند.
    – ایده دوم هم اینکه در صورت وجود مشکلات بر سر راه انتقالی، با توجه به اینکه شخصی که قصد تغییر رشته دارد در انتهای ترم 6 بایستی به جمع بندی رسیده باشد و در ترم 7 کنکور دهد، لذا میتوان دوره آموزشی مهارت های معلمی را فشرده نمود و سال آخر دوره کارشناسی برای متقاضیان معلمی به صورت موازی با دانشگاه (مثلا در روزهای 5شنبه و جمعه) برگزار نمود تا سریعتر به بهره وری برسند.
    با تشکر از توجه شما

  4. سجاد :

    چه لزومی داره که تربیت معلم در دانشگاه انجام بشه؟ چرا این تربیت «ضمن خدمت» نباشه؟
    اگر اشتباه نکنم کشور فنلاند چنین سیستم داره.
    به نظرم قدرت هدایتی و گزینشی این سیستم خیلی بیشتر از اینه که یک عده تضمینی و تخصصی برای معلمی اون هم در زمانی که هیچ تجربه ای در مورد این موضوع ندارند تربیت بشن و بعد الزاما همین ها استخدام بشن و دیگه هیچ آموزشی هم بشون داده نشه.

  5. حسین :

    این تربیت ضمن خدمت بالاخره نیاز به مقدماتی داره یا خیر؟ وگرنه کسی مخالف تربیت ضمن خدمت نیستش!
    اما اینکه گفتید عده تعهد خدمت سی سله نداشته باشید رو موافقم.
    ولی بالاخره باید پذیرفت که معلم قبل از ورودش به کلاس باید آموزش هایی ببیند.

    در مورد ریز موج:
    این طرح شما به نوعی هرج و مرج آموزشی نمی انجامد؟ مثلا اینکه وزارت علوم تکلیف خودش را با دانشجویی که وارد دوره کارشناسی می شود بداند که آیا طرف می خواهد تا انتهای دوره آموزش ببیند یا اینکه وسطای کار رها می کند؟

  6. اسلامی :

    هم اکنون دانشگاه فرهنگیان به صورت سرپرستی اداره میشود؟
    چرا؟

    شورای عالی انقلاب فرهنگی کی قصد تعیین ریاست آن را دارد؟

  7. ناشناس :

    با سلام در جامعه ما برای رسیدن به اهدافمان با محدودیت هایی مواجه هستم مثل شرط سنی ورود به دانشگاه فرهنگیان. مگر نه این که دانشجو معلمان باید تا قبل از ۲۸ سالگی فارغ التحصیل شده و شروع به کار نمایند بنابراین از شما در خواست می کنم شرط سنی را به ۲۴ سال افزایش دهید تا ازاین طریق افراد با استعداد و توانای بیشتری به این نظام راه یابند. باتوجه به این که کنکور ۹۷ اخرین سال برگزاری کنکور به سبک نظام قدیم است بنابراین این اخرین فرصت را در اختیارمان قرار داده و شرط سنی را به۲۴ سال افزایش دهید امید است با کمک شما مسئولین عزیز گامی بزرگ در جهت پیشرفت کشور عزیزمان ایران برداشت شود با تشکر .

  8. ناشناس :

    باسلام در گذشته شرط سنی ۲۴ سال بوده است چرا کاهش یافته اگر دلایلی وجود دارد باید در گذشته هم می بود و این عدالت نیست که شرط سنی کاهش داده شده .

  9. داوطلب کنکور :

    به نام خدا با سلام با توجه به در خواست زیاد متقاضیان برای ورود به دانشگاه فرهنگیان خواهشمند است شرایط را برای علاقه مندان هموارتر کرده شرط سنی ورود به دانشگاه را به ۲۴ سال افزایش دهید خواهش می کنم فرصت بیشتری در اختیار علاقه مندان قرار بدهید. در جامعه ما برای رسیدن به شغل مورد نظر ومفید بودن نباید هیچ مانعی وجود داشته باشد . خواهش مند است به ما جوانان رحم کنیدو فرصت های بهتر و بیشتری در اختیارمان قرار دهید.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: