۱ خرداد ۱۳۹۳ ساعت ۱۰:۳۰

لزوم تدوین طرح جامع تزریق گاز به میادین نفتی کشور

تعهد تولیدی که بسیاری از شرکت های بهره بردار و توسعه دهنده میادین نفتی باید پایبند به آن باشند؛ منوط و وابسته به تزریق گاز به میادینی است که در نیمه دوم عمر خود می باشند و این در حالی است که در هیچ کدام از برنامه های پنج ساله توسعه کشور تاکنون اهداف تزریق گاز به طور کامل برآورده نشده است.

به گزارش سرویس نفت، گاز و انرژی عیارآنلاین، با نگاهی به جایگاه قوانین 5 ساله توسعه در کشور درمی یابیم که این قوانین تصویب شده توسط مجلس شورای اسلامی به عنوان یک ضرورت و برنامه راهبردی برای اجرا در تمامی دولت ها به حساب می آید. به همین دلیل است که معمولا تلاش می شود که این برنامه ها ضمانت اجرایی نیز داشته باشد تا بتواند در پیشبرد اهداف کلان نظام اسلامی موثر واقع گردد. اهدافی که می توان آن را به طور خلاصه در متن سند چشم انداز ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری جستجو کرد. اما اگر کمی دقیق تر به بررسی این موضوع بپردازیم، متوجه خواهیم شد که بسیاری از اهداف پیش بینی شده در برنامه های توسعه کشور نه تنها اجرایی نشده است، بلکه انحرافات فراوانی نیز در اجرای آن ها بوجود آمده است.

گاز
یکی از دلایل اصلی پدید آمدن این معضل در برنامه ریزی اجرایی توسعه کشور، عدم استفاده از کارشناسان آگاه به امور در موارد کاملا تخصصی و فنی و در نتیجه برنامه ریزی بر اساس پیش فرض ها و فرضیات غلط بوده است که منجر به برنامه ریزی های غلط در برنامه های توسعه ای کشور شده است و ضمانت اجرایی این برنامه های کلان را با مشکل مواجه می سازد؛ امری که نمونه های آن در برنامه های توسعه ای کشور خصوصا برنامه های سوم و چهارم مشاهده شده است.

بسیاری از میادین نفتی کشور در نیمه دوم عمر خود قرار گرفته اند و فشار مخزن در آنها طی سالیان دراز با کاهش مواجه شده است. مخزن هیدروکربوری مانند یک موجود زنده جهت ادامه حیات خویش به انرژی نیازمند است و این انرژی را فشار مخزن تامین می کند. از سوی دیگر هم با افت فشار اکثر مخازن بزرگ کشور نیاز به فشار افزایی در آنها احساس می شود. با توجه به مکانیزم خاص تولید در مخازن ایران و پیچیدگی منحصر به فرد موجود در آنها که اکثرا از نوع کربناته شکافدار می باشند، تزریق گاز در این نوع مخازن به عنوان شیوه غالب جهت تثبیت فشار و یا فشارافزایی انتخاب گردیده است.
از سوی دیگر با نزدیک شدن به فصل گرما و کاهش مصارف خانگی گاز در کشور، لزوم بهره گیری از گاز در جهت تزریق به میادین نفتی کشور امری حیاتی و ضروری است. می توان گفت تعهد تولیدی که بسیاری از شرکت های بهره بردار و توسعه دهنده میادین نفتی باید پایبند به آن باشند؛ منوط و وابسته به تزریق گاز به میادینی است که در نیمه دوم عمر خود می باشند و در غیر این صورت، تعهدات تولید شرکت ها یا در حد شعار و غیرعملی باقی خواهد ماند و یا با روندی غیرصیانتی برداشت مذکور انجام خواهد شد.
طبق دورنمای سند چشم انداز بیست ساله کشور در حوزه نفت و گاز، ایران در افق 1404 باید سومین تولید کننده گاز در جهان با سهم 8 تا 10 درصد از تجارت جهانی گاز و فرآورده‌های گازی باشد. اما اگر با نگاهی موشکافانه و فنی، مبادی استفاده از گاز را در ایران به سه بخش مصارف داخلي، صادرات و تزریق به مخازن نفتی (جهت تثبیت فشار و یا فشارافزایی) تقسیم کنیم و این نکته را نیز به یاد داشته باشیم که ایران طبق آخرین آمارهای ارائه شده بعد از روسیه و آمریکا، سومین کشور بزرگ مصرف کننده گاز طبیعی در دنیاست؛ متوجه خواهیم شد که با توجه به رشد و مصرف روزافزون انرژی در کشور و نیز نزدیک شدن اکثر مخازن نفتی کشور به نیمه دوم عمر خویش و ضرورت تزریق گاز به این مخازن؛ رسیدن به اهداف سند چشم انداز در زمینه تولید نفت و صادرات گاز بطور همزمان چندان کار ساده ای نیست.
از سوی دیگر از آنجا که پیرامون تراز گازی کشور دیدگاه های متفاوتی وجود دارد و بسیاری از صاحب نظران تراز گازی کشور را منفی می دانند، تجدید نظر در زمینه افزایش شدید صادرات گاز، امری لازم و ضروری است و این در حالی است که چند سال قبل اعلام شده بود که طرح جامع صادرات گاز طبیعی ایران تا پایان برنامه پنجم توسعه در وزارت نفت نهایی شده است و بر اساس آن، باید میزان صادرات گاز طبیعی ایران تا پایان سال 1393 از طریق خط لوله به حدود 200 میلیون متر مکعب در روز افزایش یابد.
اما اگر به جنبه دیگر چالش تولید و مصرف گاز در کشور توجه کنیم؛ احتمالاً مسئله تزریق گاز به مخازن نفتی را دارای حساسیت به مراتب بالاتری نسبت به سایر گزینه ها خواهیم یافت و این همان موضوعی است که بسیاری از مهندسین نفت به آن اذعان دارند و به همین دلیل، در زمینه تبعات عدم تزریق به موقع گاز به مخازن نفتی در نیمه دوم عمر آنها و تلف شدن میلیونها دلار ثروت در زیر زمین هشدار می دهند. همه اینها در حالی است که ظاهراً هیچ طرح جامعی در حوزه تزریق گاز تا پایان برنامه پنجم توسعه در وزارت نفت وجود ندارد. با توجه به این موضوع، لازم است مسئولان وزرت نفت اعلام کنند که همچنانی که در زمینه صادرات گاز دارای طرح جامع صادرات هستیم و تمام زیرساخت ها مرتبط با آن نیز در حال پیگیری و بررسی است؛ آیا در مورد تزریق گاز نیز در شرکت ملی نفت ایران طرح جامعی تدوین شده است یا خیر؟
لازم است به این نکته اشاره شود که در هیچ کدام از برنامه های پنج ساله توسعه کشور تاکنون اهداف تزریق گاز به طور کامل برآورده نشده است و در صورت استمرار این روند، قطعاً با مشکل افت فشار مخازن در آینده ای نزدیک به طور بحرانی روبرو خواهیم شد. به عبارت دیگر، عده ای از کارشناسان اعتقاد دارند که زمان طلایی تزریق گاز به مخازن در ایران سپری شده است و شانس زیادی برای حفظ شرایط فعلی نیز باقی نمانده است، مگر آن که طی 20 سال آینده به طور مستمر با تخصیص گاز صادراتی به این امر و افزایش تزریق گاز به میادین و مخازن به فکر ثابت نگه داشتن شرایط فعلی باشیم.
این نگرانی جدی وجود دارد که اگر اکنون به فکر تامین انرژی مورد نیاز مخازن نفتی با تزریق گاز نباشیم، در آینده ای نزدیک به وارد کننده نفت تبدیل خواهیم شد. همچنین اگر امروز با بدعمل کردن و عدم برنامه ریزی صحیح باعث شویم نفت زیادی زیر زمین مانده و امکان تولیدش فراهم نگردد، آنگاه تبعات این اشتباه چگونه دامان نسل آینده را خواهد گرفت بخصوص آنکه منابع نفت و گاز جزء انفال می باشد و فقط متعلق به نسل فعلی نمی باشد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: