۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۱۳:۴۵
گزارش هم اندیشی بررسی وضعیت مدیریت منابع آبی بخش کشاورزی (بخش دوم)

وضعیت آب کشور نتیجه ساختار فعلی مدیریت منابع آبی است

در این هم اندیشی که با حضور عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، مدیرعامل موسسه جهاد استقلال و تعدادی از کارشناسان مسائل کشاورزی برگزار شد، حاضرین به بیان نظرات خود پیرامون راهکارهای مدیریت منابع آبی کشور پرداختند.

به گزارش سرویس کشاورزی عیارآنلاین، در اولین جلسه از سلسله نشست های هم اندیشی «پیشرفت» که با موضوع بررسی وضعیت مدیریت منابع آبی بخش کشاورزی، توسط شبکه کانون های تفکر ایران (ایتان) برگزار شد، کارشناسان به بیان نظرات خود درباره راهکار بهبود وضعیت مدیریت منابع آبی بخش کشاورزی پرداختند. در ابتدای جلسه، آقای مهندس حیدری به بیان دیدگاه های خود پرداخت که در قسمت قبل بدان اشاره شد.

آب

 در ادامه این جلسه مهندس بنازاده، مدیرعامل اتحادیه های تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران، با اشاره به اینکه وضعیت آب در کشور ناشی از سوء مدیریت های موجود است، گفت: در حال حاضر سطح آب های زیرزمینی در منطقه جیرفت به علت برداشت بی رویه، نسبت به سال قبل 110 متر اُفت داشته است.
وی ادامه داد: شما مطمئن باشید اگر منطقه جیرفت هرچه زودتر آبیاری قطره ای نشود، تا چند وقت دیگر هندوانه که هیچ، باغ مرکبات هم خشک خواهند شد.
مدیرعامل اتحادیه های تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران گفت: بنده مطمئن هستم اگر امروز بحران کمبود آب بوجود آید به راحتی آب مورد نیاز بخش کشاورزی را قطع میکنند.
بنازاده ضمن تاکید بر اینکه مشکل اصلی، سوء مدیریت در منابع آب است، افزود: اغلب کارشناسان اعتقاد دارند که کشور ما آب و زمین به مقدار کافی دارد اما متاسفانه مدیریت صحیحی در این رابطه صورت نگرفته است.
وی تصریح کرد: حتی سوابق گذشته کشور هم نشان میدهد که منابع آب نیازمند مدیریت کارآمد است. مثلا طرح انتقال آب از دریای خزر به دریاچه ارومیه مربوط به بیست سال قبل از انقلاب بوده است و طرح جدیدی نیست.
مدیر عامل اتحادیه های تعاونی های روستایی و کشاورزی ایران، گفت: اغلب مدیریت های نادرست به شکلی است که خود بحران آفرین است به طوری که بعد از ایجاد بحران به فکر راه حل می افتیم. موضوع توسعه طرح های آبیاری تحت فشار چندین سال است که مطرح شده اما جالب است که امسال اعتبار قابل توجهی به این طرح اختصاص داده نشده و نسبت به اجرا شدن آن ابهام وجود دارد.
بنازاده افزود: وزارت نیرو اگر ابتدای هر سال مشخص کند که سهم بخش کشاورزی از منابع آبی چقدر است، می توان برنامه ریزی دقیق تری کرد.
وی ادامه داد: انتقال مدیریت توزیع در رابطه با منابع آبی اهمیت فراوانی دارد. چراکه اکنون به علت باز نکردن سد زاینده رود، صیفی کاران اصفهانی برای کشت و کار خود از آب چاه ها استفاده کردند که موجب فشار به سفره های زیرزمینی شده است.

ما در حوزه کشاورزی نتوانستیم مدیریت درست منابع آبی داشته باشیم

در ادامه این جلسه، مهندس پاپی زاده، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اینکه عمدتا در سیاست گذاری های کلان و دراز مدت به موضوع منابع آبی کم توجهی شده است، گفت: در مورد بعضی از محصولات مانند گندم با توجه به شرایط خاص کشور باید به خودکفایی برسیم؛ هرچند که این محصول نیاز آبی نسبتا بالایی را دارد.
نماینده مردم دزفول در مجلس شورای اسلامی گفت: متاسفانه غالبا در تصمیم گیری های مربوطه برنامه ریزی بلند مدت صورت نمیگیرد. به عنوان مثال در سال 87 که خشکسالی بوجود آمد، تصمیم گرفته شد که به یکسری چاه های غیرقانونی مجوز داده شود و این کار بدون توجه به سفره های زیرزمینی صورت گرفت و اکنون این چاه ها به عنوان یکی از معضلات تخلیه آب زیرزمینی مطرح است.
پاپی زاده افزود: با توجه به محدودیت منابع آبی در کشور باید برای حفظ میزان تولیدات کشاورزی، یک تلاش منطقی صورت بگیرد. بهره وری آب در بخش کشاورزی در کشور ما 37 درصد است در حالیکه در کشورهای توسعه یافته که عمدتا از کشورهای اروپایی هستند و از لحاظ میزان بارندگی شرایط بهتری نسبت به کشور ما دارند، بهره وری آب بین 60 تا 65 درصد است.
وی ادامه داد: با توجه به میزان آب مصرفی بخش شرب و صنعت، میتوان گفت که اگر تنها 10 تا 15 درصد افزایش بهره وری در آب کشاورزی صورت گیرد، بیش از دو تا سه برابر آب مصرفی بخش شرب و صنعت تامین میشود. در حالیکه بیش از 90 درصد منابع آبی کشور در اختیار بخش کشاورزی قرار دارد، اما این بخش نتوانسته کشور را به خودکفایی برساند.

آبیاری کشاورزیاین نماینده مجلس گفت: بر اساس مطالعات صورت گرفته، منابع طبیعی کشور پاسخگوی جمعیتی بیش از دو برابر جمعیت فعلی است. اما چرا تا کنون همچنان وارد کننده محصولات کشاورزی هستیم. در سال 91 بیش از 13 میلیارد دلار ارز از کشور خارج شده و بین 22 تا 24 میلیون تن انواع محصولات کشاورزی را وارد کردیم.
پاپی زاده افزود: ما در حوزه کشاورزی نتوانستیم مدیریت درست منابع آبی داشته باشیم. اما اینکه چون بخش کشاورزی 92 درصد آب کشور را مصرف می کند، ما وظایف مدیریت منابع آب را از وزارت نیرو بگیریم و در اختیار وزارت جهاد کشاورزی قرار دهیم، بنظر بنده تاثیر منفی بر منابع آبی خواهد داشت.
وی با اشاره به اینکه منابع آب در کشور لازم است که به شکل حاکمیتی سیاستگذاری شود، گفت: در حالیکه وزارت جهاد کشاورزی خصوصی ساز ترین بخش اقتصاد کشور است، در این صورت نمیتوان مدیریت منابع آب را به این بخش واگذار کرد. چراکه لازم است مدیریت منابع آب در اختیار بخشی که فارغ از نگاه های منطقه ای، صنفی و کوتاه مدت است، قرار بگیرد.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی، ادامه داد: اما لازم است مدیریت منابع آبی در یک بخش متمرکز شود که شاید به شکل یک وزارت مجزا با عنوان وزارت آب تشکیل شود.
پاپی زاده گفت: متاسفانه در کشور ما توجه زیادی به بحث مدیریت جامع نمیشود و یکی از دلایل اصلی آن نبود یک آمایش سرزمین درست و تامین اطلاعات دقیق است. اطلاعات منجر به یک برنامه ریزی درست و برنامه ریزی درست هم منجر به یک مدیریت دقیق خواهد شد.
وی تصریح کرد: مراکز صنعتی فولاد و پتروشیمی کشور که صنایع آب بری هستند، عمدتا در مناطق کم آب مرکزی کشور قرار دارند. خیار گلخانه ای غالبا در مناطق کم آب در حال تولید است و عمدتا به کشورهای دیگر صادر میشود.

وضعیت آب کشور ماحصل ساختار مدیریتی موجود بر منابع آبی است

در بخش دیگری از این جلسه مهندس دهقان کارشناس مسائل کشاورزی، با بیان اینکه معمولا وزارت جهاد کشاورزی طرف سوال در رابطه با تامین امنیت غذایی و خودکفایی است، گفت: اما در نگاه سیاستگذاری، سوال از هر بخش باید متناسب با اختیارات آن بخش باشد.
وی ادامه داد: به نظر ما وزارت جهاد می توانسته تلاش های بسیاری در زمینه مدیریت صحیح همین میزان آبی که در اختیار دارد، انجام دهد اما به دلایل فنی و نه سیاستگذاری این امر محقق نشده است.
این کارشناس مسائل کشاورزی افزود: یک دغدغه وجود دارد که وزارتخانه ای که همین میزان مدیریت منابع آبی را در اختیار دارد و نتوانسته بهره وری مناسبی را فراهم کند، چطور با واگذاری مدیریت جامع منابع آبی انتظار عملکرد بهتر را از او می توان داشت؟
دهقان تصریح کرد: اما نکته ای که اینجا مطرح میشود این است که چرا تا کنون که مدیریت منابع آبی مانند سدها و چاه ها در اختیار وزارت نیرو بوده، این وضعیت بوجود آمده است؟ و چه بسا تشتت بیشتری بوجود آمده و تعداد چاه های بدون مجوز نیز افزایش یافته اند.
وی افزود: در اصل وضعیت بحرانی امروز در زمینه منابع آبی ماحصل همین ساختار موجود است و نمی توان شرایط را از وضع فعلی بدتر تصور کرد.
دهقان ادامه داد: میتوان گفت با ایجاد تمرکز در مدیریت منابع آب می توان سوال های مربوطه را از متولی بخش پرسید و با این ساختار وزارت جهاد خود را نسبت به این سوال ها پاسخگو می داند.
این کارشناس مسائل کشاورزی تصریح کرد: اما در رابطه با تضمین اجرایی توسط وزارت جهاد، بخش سیاست گذار کشور یعنی مجلس شورای اسلامی، باید شاخص های بهره وری را در بخش کشاورزی اصلاح کنند و آن را بر مبنای میزان آب مصرفی قرار دهند. در این صورت میتوان صرفه جویی در منابع آب را متوقع شد.
وی با اشاره به چگونگی یا رژیم استفاده از آب پشت سد ها، گفت: در این رابطه دو فاکتور وجود دارد که مطرح خواهد شد. اول اینکه کشور ما دوازده میلیارد دلار واردات غذا داشتیم که از این مقدار نیز بیش از 10 میلیارد دلار مربوط به کالاهای اساسی می شود. اما در طرف مقابل ما نه تنها تولید کننده برق هستیم، بلکه صادر کننده آن نیز هستیم به طوریکه نسبت به صادرات آن نیز افتخار میشود.
دهقان ادامه داد: در زمینه تولید برق ظرفیت های تجدید پذیری مانند خورشید و باد وجود دارد که می توان از آنها استفاده کرد. چرا وزارت نیرو به راحتی می تواند از آب پشت سدها برای تامین برق استفاده کند و ناکارآمدی خود در زمینه توسعه روش های نوین تأمین برق را با این اقدام جبران کند؟ اساسا تولید برق برای رفع یک ساعت خاموشی که به قیمت وابسته کردن کشور در زمینه تأمین کالاهای اساسی انجام می گیرد، یک موضوع امنیت ملی محسوب میشود که حکومت باید جلوی این روند را بگیرد.

ادامه گزارش این جلسه در بخش بعدی و پایانی ارائه خواهد شد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: