۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۰۹:۳۳
گزارشی از دومین نمایشگاه تجهیزات آزمایشگاهی(2)

نقاط قوت و ضعف نمایشگاه تجهیزات و مواد آزمایشگاهی ساخت ایران

استقبال از محصولات ساخت داخل، کیفیت بالاتر آن ها، قیمت مناسب تر آن ها و از همه مهمتر، ظرفیت بالای نخبگانی کشور در تامین نیازهای داخلی، مسئولیت دولت و خدمتگذاران این نظام اسلامی را بیش از پیش می کند.

به گزارش سرویس علم و فناوری عیارآنلاین، در بخش قبلی این نوشته تاریخچه ای از چگونگی شکل‌گیری این نمایشگاه و گزارشی از نحوه عملکرد آن ارائه شد. در ادامه به نقاط قوت و ضعف نمایشگاه خواهیم پرداخت و پیشنهاداتی را برای بهبود عملکرد و ارتقای سطح آن ارائه می‌دهیم.

نقاط قوت

  • ایجادروحیه‌ی خودباوری درشرکت‌های داخلی

مهمترین اثر استقبال دانشگاه ها از محصولات ساخت داخل; نمایشگاه سال گذشته -که برای اولین بار بود برگزار می شد- و رضایت آن ها از کیفیت این محصولات را می توان ایجاد روحیه ی خودباوری بین متخصصان و تولیدکنندگان برشمرد. لذا این موضوع عاملی شد تا شرکت ها با انگیزه و جسارت بیشتری به تلاش خود ادامه دهند تا محصولات جدی را بتوانند در سال آینده ارائه کنند.

تجهیزات

وقتی شرکت ها احساس کردند تقاضا برای خریداری محصولاتشان وجود دارد، تیم های تخصصی جدید تشکیل دادند، متخصصین جدیدی را استخدام کردند و خلاقیت و نوآوری را به تلاش های خود اضافه کردند. همچنین این موضوع ابزاری شد برای تبلیغ و تشویق سایر شرکت های فعال در این عرصه که برای حضور در نمایشگاه سال بعد، عزم خود را جزم کنند تا بتوانند با ارائه ی محصولی مناسب از لحاظ کیفیت و قیمت تمام شده، مجوز ورود به نمایشگاه را بگیرند.

  • تحریک بازار برای خریدمحصولات ایرانی

این کار در قالب ارائه ی یارانه و تسهیلات به مجموعه های دولتی و خصوصی انجام شده بود. یکی از آثار بلند مدت این طرح، اصلاح فرهنگ گرایش به کالاهای خارجی است که متاسفانه در تعداد زیادی از حوزه ها و گاها بدون دلیل موجه، کیفیت این محصولات بالاتر از کیفیت محصولات داخلی تلقی می شود.

همچنین گردآوری شرکت های مختلف در یک مکان، این امکان را برای خریداران فراهم می کرد تا با بررسی نیازهای خود، یک سبد خرید برای خود در نظر بگیرند و همه ی نیازهایشان را یکجا و با شرایط خوب تامین کنند.

  • درگیرکردن صندوقهای ریسک‌پذیر غیردولتی

در سال جاری دو کار عمده به این صندوق ها سپرده شده بود. یکی تاییدیه فنی محصولات از نظر کیفیت، ساخت داخل بودن و قیمت مناسب، که به دانشگاه ها اطمینان بدهد که محصول باکیفیت به آن ها ارائه شده است؛ و دیگری ضمانت مالی به تولیدکنندگان که مطالباتشان به موقع پرداخت خواهد شد. از آنجایی که این صندوق ها ضمانت کیفی و مالی به طرفین می دهند، لذا منفعتشان در این است که هم محصولات را به درستی کارشناسی کنند و هم تا وصول کامل مطالبات از دولت، پیگیری های لازم را انجام دهند.

  • رفع نگرانی‌های ناشی از تحریم تجهیزات آزمایشگاهی

جدای هزینه‌ی بالای واردات تجهیزات و مواد پیشرفته‌ی آزمایشگاهی، به دلیل تحریم های اعمال شده در سال های اخیر، ورود بسیاری از این تجهیزات به ایران ممکن نبود. حال که با  تکیه بر بازوان متخصصین ایرانی این نگرانی ها رفع شده است، در عین ممانعت از به هدر رفتن سرمایه‌های ملی، این موضوع می‌تواند در امنیت تولید و برنامه ریزی نیز مؤثر باشد، زیرا مجموعه ای که از محصول تولید داخل استفاده می کند، خیالش از جهت تعمیر و نگهداری دستگاه آسوده است و دیگر نیاز نیست به دلیل ممانعت شرکت های خارجی از تعمیر و یا در اختیار قرار دادن تجهیزات جانبی، تا  مدت زمان زیادی کار را تعلیق کند.

 نقاط ضعف

در کنار نقاط قوت نمایشگاه، چند نقد کوچک نیز به آن وارد است که در صورت اصلاح، به افزایش بهره وری کمک خواهد کرد.

  • اطلاع رسانی ضعیف

هنوز و پس از گذشت دو سال همه ی تولیدکنندگان تجهیزات و مواد آزمایشگاهی از وجود چنین نمایشگاهی با این ظرفیت مطلع نیستند و یا قابلیت های آن برایشان اثبات نشده است. همچنین متاسفانه دستاوردهای بزرگ نمایشگاه آنطور که باید اطلاع رسانی نشده‌اند. حتی تعداد زیادی از مسئولین حوزه‌ی علم و فناوری هم از موفقیت‌های بدست آمده در این عرصه مطلع نیستند.

  • محدود بودن بودجه‌های در نظر گرفته شده برای یارانه خرید

با توجه به استقبال تولیدکنندگان و مراکز پژوهشی و همچنین ظرفیت عظیم بازار داخلی برای استفاده از تجهیزات ارائه شده در نمایشگاه های اینچنینی، جا دارد تا معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در ردیف بودجه ی سالیانه ی خود، میزان اعتبار خوبی را به این موضوع اختصاص دهد. حتی می توان با جابجایی ردیف بودجه وزارتخانه ها، قسمتی از پولی را که آن ها سالیانه برای خرید تجهیزات خارجی به زیرمجموعه های خود اختصاص می دهند را به شکل یارانه، در قالب نمایشگاه های اینچنینی در اختیار خریداران دولتی قرار دهند.

 پیشنهادات

  • کمک به شرکت‌های سازنده برای ورود به بازارهای جهانی

برای این منظور می توان چند اقدام را به صورت همزمان انجام داد:

–            کمک در اخذ استانداردهای بین المللی برای محصولات

استانداردهای بین المللی می توانند اعتماد و اطمینان خریداران خارجی را برای خرید محصولات ایرانی به خود جلب کنند. لذا کمک به شرکت های دانش بنیان که عمده ی آن ها تازه کار هستند و با اصول و مقررات کسب استانداردها آشنا نیستند، می تواند به سهولت در این امر منجر شود.

–            شرکت دادن تولیدکنندگان منتخب، در نمایشگاه های بین المللی در قالب پاویلیون ملی

می توان با بررسی محصولاتی که در نمایشگاه عرضه شده اند، آن هایی را که از نظر کیفیت، طراحی، دقت و قیمت توانایی رقابت با نمونه های مشابه خارجی دارند را شناسایی کرد و شرکت های مربوطه را کنار هم و در قالب یک پاویلیون ملی در نمایشگاه های معتبر بین المللی شرکت داد.

–             تلاش برای تشکیل یک برند مشترک

یک روش رایج در دنیا برای اینکه شرکت های نوپا توانایی رقابت با بنگاه های بزرگ را داشته باشند این است که شرکت هایی که حوزه ی کاری آن ها نزدیک به هم است و می تواند به یک محصول کامل تر منجر شود، ذیل یک برند مشترک فعالیت کنند تا بتوانند بازارهای جهانی را به تسخیر خود درآورند. لذا می توان با برند سازی مشترک، به رشد شرکت های دانش بنیان ایرانی کمک کرد.

–            تدوین سازوکاری جهت بازاریابی برای محصولات ایرانی در کشورهای دیگر

در صورتی که افرادی یا مجموعه هایی با ماهیت دولتی یا خصوصی بتوانند با شناخت از محصولات داخلی به بازاریابی برای آن ها در بازارهای جهانی بپردازند، این کار می تواند به رشد این شرکت های سازنده کمک کند. همچنین این افراد می توانند با بررسی بازار کشورهای دیگر، نیاز آن ها را نیز شناسایی کنند و با توجه به توانایی شرکت های ایرانی، پیشنهاداتی را برای تولید محصولات جدید، متناسب با بازار آن کشورها بدهند. در قدم اول شاید بتوان از ظرفیت سفارتخانه های جمهوری اسلامی ایران به خوبی استفاده کرد.

–            گشایش خط اعتباری برای کشورهای دیگر به منظور خرید محصولات ساخت ایران

یکی از اقداماتی که می توان برای صدور محصولات دانش بنیان به کشورهای دیگر انجام داد این است که با رایزنی با دولت های آن ها می توان خطوط اعتباری را برای آن ها باز کرد که به واسطه ی آن، دانشگاه ها و مراکز پژوهشی و صنایع بزرگ آن کشورها نیز بتوانند در نمایشگاه های اینچنینی حاضر شده و با یارانه ای دولت آن ها اختصاص داده است، خریدهای خود را انجام دهند. کشورهای همسایه، کشورهای اسلامی و کشورهای خاورمیانه بازارهای خوبی برای این محصولات به شمار می روند که برای شروع می توان از رایزنی با دولت های آنان شروع کرد. همچنین ریاست ایران بر گروه جنبش عدم تعهد نیز در این راستا ظرفیت بسیار بزرگی به شمار می رود که لازم است دولتمردان از این فرصت به نحو احسن استفاده کنند.

–           دعوت از شرکتهای معتبر خارجی برای خرید از نمایشگاه محصولات ساخت ایران

با فراهم کردن بستر حضور شرکت های خارجی در این نمایشگاه ها و در نظر گرفتن تسهیلاتی از جمله اقامت رایگان در هتل های ایران و یا تخفیف در خرید بیش از یک تعداد مشخص، می توان آن ها را با محصولات ساخت ایران و کیفیت برتر و قیمت مناسب تر آنان در مقایسه با نمونه های مشابه خارجی آشنا کرد.

–           اجرای نمایشگاه‌های مشابه در سایر حوزه‌ها

تجربه‌ی موفق این نمایشگاه می تواند مسئولین را برای برگزاری نمایشگاه هایی مشابه در سایر حوزه ها تشویق کند؛ مخصوصا حوزه هایی که رقم های بالایی را برای حوزه ی پژوهشی خود اختصاص می دهند به راحتی می توانند این بستر را برای شرکت های دانش بنیان داخلی فراهم کنند که به خلاقیت و تولید در جهت تامین نیازهای آن حوزه بپردازند. همانطور که قبلا بیان شد، به دلیل ظرفیت بالایی که در بازارهای داخلی وجود دارد و وابستگی شدید در برخی حوزه ها به واردات تجهیزات و فناوری، و همچنین مشکلات پیش آمده در اثر تشدید تحریم ها، صنایع بزرگ داخلی به دنبال فرصت هایی برای تامین نیازهای خود می گردند. لذا در این برهه، دولت می تواند با برگزاری نمایشگاه های اینچنینی در سایر حوزه ها، برای شرکت های داخلی بازارسازی کرده و در جهت رشد تولید دانش بنیان و زدودن وابستگی در تجهیزات و فناوری ها، گام های مؤثری بردارد.

در این راستا حوزه هایی همچون نفت و گاز و پتروشیمی، و همچنین معدن و امثالهم به دلیل داشتن ظرفیت برای ایجاد ارزش افزوده های بالا، می توانند بیش از سایر حوزه ها مورد توجه قرار گیرند. به بیان دیگر دولت می تواند با ورود به این حوزه ها، و همسو کردن بودجه های پژوهشی کلان (که متاسفانه در برخی اوقات بی رویه در این حوزه ها تلف می شود) با استعداد و تلاش متخصصان داخلی، سرعت بسیار چشمگیری به رشد فناوری و اقتصاد دانش بنیان داده و در زمان کوتاهتری به اهداف تعیین شده در افق 1404 دست پیدا کند.

–           فراهم کردن فرصتهای مشابه نمایشگاه، درطول سال و درقالب‌های متفاوت

با توجه مدل موفق نمایشگاهی و استقبال گسترده ای که از خرید محصولات ساخت داخل شده است، می توان این پیشنهاد را مطرح کرد که مشابه این کار (منتها در قالبی دیگر) در طول سال نیز انجام گیرد. برای مثال می توان در طول سال تسهیلاتی را به شکل فروش لیزینگی برای مجموعه های دولتی و خصوصی در نظر گرفت که در صورت مشارکت کارگزاران عیردولتی و صندوق های ریسک پذیر (vc ها)، کارهای اینچنینی هزینه ی مالی زیادی را نیز بر دولت تحمیل نخواهد کرد.

 جمع بندی

هرچند ممکن است بتوان نقدهایی جزئی را به نحوه ی برگزاری این نمایشگاه وارد دانست، اما اصلِ هدف و کیفیت برگزاری نمایشگاه برای سال های نخستین بسیار خوب بود؛ به گونه‌ای که شاید بتوان آن را از جمله معدود نمایشگاه‌هایی به حساب آورد که در آن هم تولید کننده، هم خریدار و هم برگزار کننده راضی بودند. در واقع اعتقاد نگارنده بر این است که نقاط قوت موجود در ذات چنین مدلی برای حمایت از شرکت‌های دانش بنیان و در نتیجه حرکت به سمت تحقق اقتصاد دانش بنیان به قدری است که می توان از نقاط ضعف جزئی در قبال آن صرفنظر کرد.

با توجه به موفقیت های کسب شده، حال فرصت آن رسیده است که به برنامه ریزی برای تکمیل زنجیره ها پرداخته شود. یکی از مهمترین اقداماتی که در این راستا می تواند مورد توجه قرار گیرد، «شبکه سازی آزمایشگاه های کشور» است که طی آن مشخص شود چه تجهیزات و موادی در هر آزمایشگاهی موجود است، تا هم بتوان از خریدهای غیرضرور جلوگیری کرد و هم بتوان برای استفاده ی بهینه از این تجهیزات برنامه ریزی کرد.

به نظر می رسد استقبال از محصولات ساخت داخل، کیفیت بالاتر آن ها (به اعتراف خریداران)، قیمت مناسب‌تر آن ها (گاها تا یک پنجم نمونه ی مشابه خارجی) و از همه مهمتر، ظرفیت بالای نخبگانی کشور در تامین نیازهای داخلی، مسئولیت دولت و خدمتگذاران این نظام اسلامی را بیش از پیش می کند. لذا امید است با بازارسازی داخلی برای این محصولات و حمایت از شرکت های دانش بنیان داخلی برای ورود به عرصه های بین المللی، ملت ایران به جایگاه حقیقی خود در نظام علم و فناوری جهانی برسد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: