۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۱۶:۰۰
نگاهی به صنعت پالایش روسیه (1)

اصلاح الگوی سبد پالایشی در روسیه با استفاده از ابزارهای سیاستی

با تخفیف معنی دار مالیات بر صادرات نفت کوره، پالایشگران روسیه هیچ گونه مزیتی برای ارتقای پالایشگاه و تولید فراورده های سبک نمی دیدند. این موضوع و همچنین رشد زیاد ماشین های شخصی و نیاز به بنزین با کیفیت، دولت روسیه را به سیاستگذاری جدید در عرصه انرژی و اصلاح دوباره نظام مالیاتی این کشور سوق داد.

به گزارش سرویس نفت، گاز و انرژی عیارآنلاین، صنعت پالایشگاهی بر جای مانده از زمان شوروی سابق آنچنان قدیمی و مستهلک بود که جز در دوران رکود بعد از فروپاشی این کشور، نمی توانست پاسخگوی نیازهای روبه افزایش جامعه روسیه باشد. در دوران شوروی سابق، عمدتاً صنعت پالایشگاهی روسیه در خدمت سیستم نظامی کشور و صنایع سنگین بود و به همین دلیل تولیدات پالایشگاهی مبتنی بر ترکیبات سنگین صورت می گرفت. از طرف دیگر، تعداد کم خودروهای شخصی موجب می شد نیاز چندانی به ترکیبات سبک احساس نشود. نتیجه هم  افزایی این دو عامل، تولید حجم فراوان نفت کوره در این کشور بود.

پالایشگاه نفت
اما فروپاشی شوروی سابق در اواخر دهه 1980 میلادی و به تبع آن، ورود اقتصاد روسیه به شرایط رکود، موجب شد نیاز داخلی به نفت کوره کاهش یابد. علاوه بر این، مالیات بالای صادرات نفت کوره انگیزه صادرات این فرآورده را بسیار کم کرده بود. این دوعامل موجب شدند که پالایشگاه های روسیه با کمتر از 50% ظرفیت طراحی بکار گرفته شوند.
خروج روسیه از شرایط رکود، افزایش خودروهای شخصی و گسترش صنعت حمل ونقل و در نتیجه نیاز به فرآورده های سبک را افزایش داد. مدیران پالایشگاه ها برای پوشش دادن حجم بالای تقاضا، توان عملیاتی پالایشگاه ها را افزایش دادند. افزایش توان عملیاتی پالایشگاه ها سبب تولید نفت کوره مازاد بر تقاضا گردید. اما پالایشگاه گران روسیه به دلیل بالا بودن مالیات صادرات (در سال 2003 به 90% مالیات نفت خام رسیده بود) قادر به صادرات این محصول نبودند، این امر صنعت پالایش روسیه را با مشکل جدی مواجهه کرده وسبب چالشی بزرگ بین دولت روسیه و پالایشگران روسی گردیده بود. نتیجه این چالش ها، ایجاد نظام مالیاتی جدیدی برای صادرات فرآورده های نفتی در سال 2005 شد. درنظام مالیاتی جدید، نرخ مالیات صادرات نفت کوره و فرآوردهای سبک را به ترتیب 35% و66% مالیات صادرات نفت خام قرار داده شد. این نظام مالیاتی سبب ترغیب پالایشگاه گران و افزایش به کارگیری پالایشگاهها از 73% ظرفیت طراحی در سال 2004 به90% در سال 2011 شد. همچنین حاشیه سود پالایشگاها روسیه در سال 2011 به 10 تا 15 دلار به ازای هر بشکه شد.
البته هدف دولت روسیه از این تغییر سیاست، ترغیب پالایشگران برای بهبود تکنولوژی پالایشگاهی و تولید محصولاتی با ارزش افزوده بالا بود و نه صرفا بالا بردن حاشیه سود پالایشگاهها.
با تخفیف معنی دار مالیات بر صادرات نفت کوره، پالایشگران روسیه هیچ گونه مزیتی برای ارتقای پالایشگاه و تولید فراورده های سبک نمی دیدند. این موضوع و همچنین رشد روز افزون ماشین های شخصی و نیاز به بنزین با کیفیت، دولت روسیه را به سیاستگذاری جدید در عرصه انرژی سوق داد و منجر به اصلاح دوباره نظام مالیاتی در این کشور گردید.
در نظام مالیاتی جدید (رژیم مالیاتی 60/66) نرخ مالیات بر صادرات نفت کوره برابر با 66% نفت خام در نظر گرفت و نرخ مالیات فرآوردهای دیگر در همان مقدار قبلی باقی ماند. نرخ مالیات بر صادرات نفت خام تا حدودی کاهش یافت و تخفیف های ویژه برای حوزه بالادستی نفت در نظرگرفته شد. در بازار داخلی نیز فروش فرآوردهای سبک مانند بنزین از تخفیف های مالیاتی قابل ملاحظه برخوردار گردید. اهداف در نظرگرفته شده برای این نظام مالیاتی عبارت بودند از:
1- کاهش صرفه اقتصادی تولید و صادرات نفت کوره
2- تولید فرآورده های سبک و صادرات آن
3- افزایش تولید بنزین در پالایشگاهها و تامین نیاز داخلی با بالا نگاه داشتن تعرفه صادرات و تخفیف مالیاتی برای فروش در داخل
4- ثابت نگه داشتن تولید نفت خام میادین قدیمی و توسعه میادین جدید در مناطقی که استخراج نفت دشوار است از طریق معافیت های مالیاتی
5- ایجاد بستری مناسب برای سرمایه گذاری شرکت های روسی جهت ارتقاء پالایشگاهها

با توجه به اینکه شرکت های پالایشی مطرح روسیه عمدتاً در حوزه بالادست نفت حضور پررنگی دارند، دولت روسیه انتظار دارد شرکت های روسی درآمدهای حاصل از فروش نفت خام را در حوزه پایین دست سرمایه گذاری کنند. دولت روسیه برای تحقق این موضوع، نظارت شدیدی را از طریق سازمان های دولتی بر فعالیت پالایشگران آغاز نموده است.

مشوق های مالیاتی سبب گردید شرکت های روسی برای ارتقا و افزایش توان پالایشی خود برنامه هایی را در دستور کار قرار دهند. در جدول (1) طرح های برنامه ریزی شده توسط پالایشگران روسی نشان داده شده است. قرار است تمام این طرح ها تا سال 2020 به بهره برداری برسند.

                    جدول(1): برنامه شرکت های روسی برای ارتقای صنعت پالایشی

پالایشگاه های روسیه

البته اجرای درست و به موقع این پروژه های پالایشی در گرو تامین مالی مناسب می باشد ولی در صورتیکه پروژه های مذکور مطابق زمان بندی اجرا گردند، در سال 2020 تولید بنزین و دیزل در روسیه به ترتیب 12 و 20 میلیون تن در سال افزایش خواهد یافت.

به نظر می رسد کشور روسیه با فهم مناسب از رشد تقاضای سوخت سبک و از طرفی وضعیت تکنولوژیک و اقتصادی پالایشگاه های این کشور، سیاست های مالیاتی مناسبی را در نظر گرفته است. این سیاست ها به مثابه یک رگولاتور پالایشگران روس را به سمت تولید محصولات سبک سوق داده است، هرچند که هنوز نمی توان قضاوت کرد و باید دید که آیا پالایشگران روس برنامه های پالایشی خود را با تامین مالی مناسب در موعد مقرر به پایان خواهند برد یا خیر؟

در قسمت دوم این یادداشت به بررسی اثرات اجرای برنامه های شرکت های پالایشی روسی بر وضعیت صنعت پالایش در دنیا پرداخته خواهد شد.

 

تلگر

چهره‌

۲ دیدگاه
  1. محمد :

    بسیار عالی و کارشناسانه بود.

  2. مک مولیان :

    با سلام لطفاً در صورت امکان نویسنده این مطلب رو معرفی کنید.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: