۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳ ساعت ۰۹:۱۵

بنزین پتروشیمی، حلال صنعتی است یا ریفرمیت؟

در اطلاعیه اخیر سازمان حفاظت محیط زیست صراحتاً بیان شده است که بنزین پتروشیمی مخلوطی از حلال های صنعتی مانند بنزن و تولوئن است و در نتیجه سرطان زا می باشد. این در حالی است که مدیران و کارشناسان صنعت نفت بارها بیان کرده اند که بنزین پتروشیمی، یکی از محصولات میانی تولید شده در واحدهای پتروشیمی آروماتیکی است.

به گزارش سرویس نفت، گاز و انرژی عیارآنلاین، چهارشنبه هفته گذشته اداره کل روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست اطلاعیه ای درباره آلایندگی بنزین پتروشیمی ها صادر کرد. در بند اول این اطلاعیه آمده بود: «با مراجعه به منابع اطلاعاتی نظیر کتب مرجع مرتبط با صنایع نفت و گاز و پتروشیمی به راحتی قابل درک است که صنایع پتروشیمی، حلال‌های بنزن، تولئون و زایلن تولید می‌کنند. این ترکیبات بعضاً خواص احتراقی (نظیر عدد اکتان) بهتری نسبت به بنزین تولیدی پالایشگاه‌ها دارند، اما سرطان‌زایی آنها اثبات شده است. لذا در هیچ نقطه‌ای از دنیا از حلال‌های تولیدی پتروشیمی به دلیل سرطان‌زایی آن به عنوان سوخت استفاده نمی‌کنند. همچنین در داخل کشور نیز هیچ کدام از موسسات علمی مرتبط نفت و گاز و پتروشیمی چنین راه میانبر، رافع مسئولیت و مضر بر سلامتی جامعه به خصوص کودکان را توصیه نمی‌کنند.»

البته این اولین بار نبود که سازمان محیط زیست اعلام می کرد که چیزی به نام «بنزین پتروشیمی» در جهان وجود خارجی ندارد و آنچه به این نام از سوی برخی مجتمع های پتروشیمی به شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران تحویل داده می شود، مخلوطی از «حلال های صنعتی» مانند بنزن، تولوئن و زايلين است و در ماه های اخیر برخی از مدیران سازمان حفاظت محیط زیست مانند یوسف رشیدی و سعید متصدی، بارها و بارها این ادعا را در رسانه ها مطرح کرده بودند که در زیر به برخی از آنها اشاره می شود:

الف- یوسف رشیدی: سرپرست مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست

25 فروردین 93 / خبرگزاری شانا: پتروشیمی‌ها در تولید بنزین نقشی نداشته‌اند، اما حلال‌های صنعتی تولید این مراکز برای جبران کمبود به بنزین تولید پالایشگاه‌ها افزوده می‌‌شود. هدف از توقف تولید بنزین پتروشیمی، جلوگیری از اختلاط حلال‌های صنعتی با بنزین تولیدی پالایشگاه های کشور است.

25 فروردین 93/خبرگزاری ایسنا: حذف فراورده‌های حلال‌های صنعتی که به غلط بنزین پتروشیمی نام گرفته است، می‌تواند در کاهش ذرات معلق نقش بسزایی داشته باشد. وزارت نفت پذیرفته است نسبت به حذف فراورده‌های حلال‌های صنعتی که به غلط بنزین پتروشیمی خوانده می‌شود، اقدام کند و به جای آن بنزین مورد نیاز را از طریق واردات جبران کند.

24 بهمن 92/روزنامه اعتماد: در هيچ جاي دنيا پتروشيمي توليد بنزين ندارد. پتروشيمي‌ها تنها توليد حلال صنعتي مي‌كنند، موادي چون بنزن، تولوئن و زايلين كه از نظر سلامتي مضر هستند. پالايشگاه‌ها هستند كه توليد بنزين دارند، اما در كشور ما به خاطر مسائل تحريم، بحث بنزين به پتروشيمي هم كشيده شده است، سازمان نظرش را درباره حذف بنزين از پتروشيمي داده است، چه بنزين يورو2 و چه يورو4 بايد توسط پالايشگاه توليد شوند، قاطي كردن بنزين با حلال‌هاي صنعتي به سلامتي شهروندان آسيب وارد مي‌كند كه سازمان هم در اين خصوص نظرش را اعلام كرده و مكاتباتي هم در اين خصوص داشته است.

6 بهمن 92/روزنامه وطن امروز: بنزین را پالایشگاه تولید می کند و برخی محصولات نیز توسط واحدهای پتروشیمی تولید می شود. محصولاتی که در واحدهای پتروشیمی تولید می شود عمدتا هیدروکربن ها یا حلال‌های صنعتی هستند. اصلا در ادبیات نفت، گاز و پتروشیمی چیزی به اسم بنزین پتروشیمی نداریم. ماهیت واحدهای پتروشیمی ساخت و تولید حلال های صنعتی است که ارزش افزوده این حلال‌های صنعتی به مراتب بیشتر از بنزین است اما وزارت نفت به دلایل خاصی از جمله محدودیت‌هایی که دارد یک مقدار از این حلال‌های صنعتی را با بنزین مختلط کرده است تا کمبودها جبران شود اما این را از نظر سلامتی تایید نمی‌کنیم چرا که از نگاه ما حلال‌های صنعتی تولید شده در واحدهای پتروشیمی شاید خواص احتراقی خوبی داشته باشند اما از نظر سلامتی سرطانزا هستند.

البته رشیدی تا پیش از اینکه در 23 آذر 92 توسط ابتکار به سمت سرپرست مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست منصوب شود، حدود ده سال مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران بود و همین اعتقادات را در همان دوره نیز درباره بنزین پتروشیمی داشت (1).

ب- سعید متصدی- معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست

2 اردیبهشت 93/خبرگزاری شانا: بنزن، حلالی شیمیایی است که قابلیت احتراق دارد و برای جبران کمبود بنزین مورد نیاز داخل کشور، در دولت گذشته توسط پتروشیمی ها به سوخت اضافه می‌شد که بر اساس اعلام موسسه بین‌المللی سرطان شناسی، یکی از عوامل قطعی بروز سرطان است.

23 فروردین 93/خبرگزاری ایرنا: بنزین پتروشیمی بنزینی است که حاوی برخی حلال هاست. در حال حاضر یک سری حلال ها در صنایع پتروشیمی تولید می شود که قابلیت سوختن دارند پیش از این برای جبران کمبود سوخت در کشور آنها را به بنزین اضافه می کردند . اصطلاحا این بنزین به بنزین پتروشیمی معروف بود. این در حالی است که برخی از این حلال ها دارای بنزن بالا و سرطانزا بودند.

19 اسفند 92/روزنامه ایران: در دولت قبل دو اقدام براي جبران کسري سوخت کشور انجام شد. در وهله اول، مقداري از حلال هاي صنعتي که در پتروشيمي ها توليد مي شد را به عنوان بنزين پتروشيمي به چرخه سوخت وارد و با کل سوخت کشور مخلوط کردند که جبران کسري را مي کرد. پس از آن يک ميزان از کسري را هم با واردات به عنوان بهبود دهنده سوخت جبران کردند. سوختي که از خارج کشور وارد مي شد استاندارد بود اما مشکل اين بود که حلال هاي صنعتي که از پتروشيمي خارج و تحت عنوان بنزين پتروشيمي به سوخت اضافه مي شد، داراي ميزان قابل توجهي آروماتيک و بنزن بالايي بود. اين بنزين با کل سوخت کشور ترکيب و باعث مي شد ميزان ترکيبات حلقوي بويژه بنزن در سوخت افزايش و کيفيت کاهش يابد. بر اساس استاندارد يورو 4 ميزان بنزن بايد زير يک درصد باشد، در صورتي که آزمايش هاي انجام شده و نتايج پژوهش ها نشان مي داد بنزن در سوخت کشور بالاي 2 درصد بود؛ محصولي که از پتروشيمي هم بيرون مي آمد بيش از 10 درصد بنزن داشت.

البته متصدی در مصاحبه های دیگری نیز اظهارات مشابه ای درباره بنزین پتروشیمی ها داشته است (2).

اما واقعیت چیست؟

برخلاف تصور مدیران سازمان حفاظت محیط زیست، «بنزین پتروشیمی» مخلوطی از حلال های صنعتی آرماتیکی مانند بنزن، تولوئن و زایلن نیست بلکه محصول میانی است که در پتروشیمی های آروماتیکی تولید می شود که خروجی واحد ریفرمینگ است و «ریفرمیت» (Reformate) نام دارد. ریفرمیت یکی از مواد اصلی تشکیل دهنده بنزین است که هم در پتروشیمی های آروماتیکی یا همان «پتروپالایشگاه ها» و هم در پالایشگاه های نفت طی فرایندی مشابه در تمامی جهان تولید می شوند. فرآیند تولید ریفرمیت در پتروشیمی نوری (بزرگترین تولید کننده بنزین پتروشیمی در کشور) در شکل زیر آمده است (خروجی واحد 300):

BFD Noori

این موضوع در ماه های اخیر به صورت مکرر توسط مدیران و کارشناسان نفتی بخصوص مدیران شرکت ملی صنایع پتروشیمی و پتروشیمی های خصوصی مانند محمد حسن پیوندی و حمیدرضا رستمی و همچنین مدیران شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران مانند عباس کاظمی و جلیل سالاری و حتی اعضای شاخص کمیسیون انرژی مجلس مانند مسعود میرکاظمی بیان شده است ولی ظاهرا مدیران سازمان حفاظت محیط زیست علاقه ای به پذیرش این موضوع ندارند و همچنان به بیان تصورات خود از این بنزین می پردازند. جالب اینجاست که حتی روابط عمومی شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران  در اطلاعیه اخیر خود نیز که درباره کیفیت بنزین وارداتی و بنزین پتروشیمی است، به صورت مکرر به این موضوع اشاره کرده است و چند ماه قبل هم در  جوابیه ای که در همین رابطه و در واکنش به اظهارات رشیدی (18 تیر 92) برای برخی رسانه ها کرده بود، توضیحات مفصلی در این باره داده بود: «اکتان‌افزای دریافتی از شرکت ملی صنایع پتروشیمی‌ فاقد موادی مثل تولوئن، بنزن و زایلن است و ترکیب استفاده شده ماده‌ای به نام رفرمیت است. رفرمیت، ماده اولیه تولید بنزین سوپر خام است. اما چون صرفه اقتصادی ندارد به تنهایی استفاده نمی‌شود. این ماده توسط کارشناسان با بنزین پالایشگاه مخلوط می‌شود تا یک اکتان یا ماده بهبود دهنده مناسب به دست بیاید. رفرمیت، یکی از اجزای تولید کننده بنزین محسوب می‌شود. فرآورده رفرمیت دارای درجه بهسوزی(اکتان) در حد بنزین سوپر و یا بالاتر آن بوده و برای افزایش درجه بهسوزی در اختیار شرکت ملی پالایش و پخش قرار می‌گیرد. رفرمیت تولیدی تحت هیچ شرایطی و به طور مستقیم به عنوان بنزین مصرفی خودرو به کار نمی‌رود. بلکه شرکت ملی پالایش و پخش برای افزایش اکتان بنزین پایه تولیدی پالایشگاه‌ها مقادیر معینی از رفرمیت تولیدی مجتمع‌های پتروشیمی‌ و سایر فرآورده‌های دارای اکتان بالا را به آن اضافه کرده و بنزین حاصله را پس از کنترل کیفیت مطابق استاندارد‌های موجود در کشور به مبادی مصرف(پمپ‌های بنزین) عرضه می‌کند.»

در ادامه اسلایدهای ارائه شده توسط مهندس رستمی (مدیرعامل پتروشیمی نوری) در برنامه تلویزیونی ثریا (20 فروردین 93) درباره ریفرمیت و فرآیند تولید آن در پالایشگاه ها و مجتمع های پتروشیمی آمده است:

ریفرمیت

فرآیند تولید ریفرمیت

پی نوشت:

 (1) یوسف رشیدی:

18 تیر92/خبرگزاری مهر: از آنجایی که پتروشیمی ترکیباتی مانند بنزن، تولوئن و زایلن که سرطانزا هستند تولید می کند؛ این بدان معنی است که وزارت نفت رسماً اعلام کرده که از ترکیبات سرطانزا به عنوان افزودنی سوخت استفاده می کند. به هیچ عنوان نمی توان از چنین ترکیباتی به عنوان سوخت و یا افزودنی بنزین نام برد زیرا همانطور که بار ها متخصصان محیط زیست و وزارت بهداشت اعلام کرده اند این ترکیبات سرطانزا هستند و برا ی سلامت مردم خطرات بسیاری دارند. شاید افزودن چنین ترکیباتی موجب احتراق بهتر سوخت و بنزین شود اما در تمام دنیا استفاده از آنها به دلیل مشکلاتی که برای سلامت مردم به بار می آورد به عنوان افزودنی به سوخت و یا اکتان افزا ممنوع است. البته اینکه در سوخت و بنزین این مواد سرطانزا وجود دارد بارها از سوی کارشناسان ومتخصصان هشدار داده شده که هرگز وزارت نفت زیر بار آن نمی رفت اما بر اساس گفته های مدیرعامل شرکت پتروشیمی و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی ایران این بار رسماً اعلام کرده اند که پالایشگاهها در حال حاضر اکتان افزای بنزین را از پتروشیمی می گیرند. البته ممکن است منظور مسئولان وزارت نفت از اکتان افزا و کمک کننده به سوخت ماده ای دیگر غیر از این حلال های صنعتی و ترکیبات سرطانزا باشد که هیچ نامی از آن برده نشده است. مسئولان وزارت نفت باید به افکار عمومی توضیح دهند که از چه محصولی از پتروشیمی ها که غالباً در تمام دنیا حلال های صنعتی تولید می کنند به عنوان افزودنی به بنزین استفاده می شود و تا چه اندازه سلامت مردم در نظر گرفته می شود.

1 تیر92/خبرآنلاین: پتروشیمی اصلاً بنزین تولید نمی‌کند، بلکه محصولاتی مانند بنزن، تولوئن و زایلین تولید می‌کند که شاید از نظر سوخت خواص بسیار خوبی بروز داده و حتی اکتان بالای صد هم داشته باشند، اما مشکل اینجاست که این ترکیبات به شدت سرطان‌زا هستند و اثرات سوء آن‌ها، سال‌هاست که ثابت شده است.فرایند تولید سوخت در پالایشگاه است و در پتروشیمی حلال صنعتی مانند الکل تولید می شود.در پتروشیمی ترکیباتی تولید می شود که از نظر عدد اکتان قابلیت سوختن دارد اما سرطان زا است. محصولات پتروشیمی را به هرشکلی به عنوان سوخت استفاده شود اشتباه است چون یک معضل بزرگی ایجاد می کند.این موضوع در چند سال گذشته مطرح شد اما بلافاصله جلوی آن گرفته شد. البته ممکن است این سوختی که در پالایشگاه تولید می شود بهتر از بنزین هم کار کند و در موتور ماشین و سبب حرکت هم شود اما سلامتی را به خطر می اندازد.چون در فرایند پالایشگاه وقتی بنزین تولید می شود مقداری بنزن هم دارد به خاطر فرایند تقطیر اما اندازه دارد، مثلا در یورو 4 بنزن باید زیر یک درصد باشد،اما الان حدود 2 تا 3 درصد است.در تحقیقات ما نشان نداد که هیچ نشانه ای از پتروشیمی وارد بنزین شده باشد اما تمام ترکیبات در مرز بود.

(2) سعید متصدی:

26 بهمن 92/هفته نامه تجارت فردا: دوستان باید صادقانه در این مورد سخن بگویند، اصلاً آن چیزی که توسط پتروشیمی‌ها تولید و تحویل پالایشگاه‌ها می‌شد، که اسمش بنزین نبود. بنزین آن چیزی است که تولیدی پالایشگاه‌های ما بوده؛ در چند سال گذشته به خاطر تحریم و کسری بنزین، حلال‌هایی صنعتی که بسیار گران‌تر از بنزین هم قیمت‌شان تمام می‌شد توسط واحدهای پتروشیمی تولید و با سوخت پالایشگاه‌ها ادغام می‌شدند. این امر سبب می‌شد میزان آروماتیک و بنزن‌های بنزین تولیدی هم افزایش پیدا کند. بررسی‌های ما می‌گوید 10 درصد بنزن و در بهترین حالت دو درصد بنزن موجود در بنزین‌های تولیدی به این شیوه اضافه می‌شود. به همین دلیل با پیگیری‌هایی که با وزارت نفت و مکاتباتی که با مسوولان پتروشیمی کشور داشتیم این درخواست مکرراً صورت گرفت که تولیدی پتروشیمی‌ها از چرخه مصرف کشور حذف شوند. {بنزین پتروشیمی} واقعاً بنزین نیست. آنچه الان پتروشیمی‌های کشور تولید می‌کنند و به پالایشگاه‌ها تحویل می‌دهند یک حلال است. حلال‌های صنعتی که در دوره کسری به بنزین تولیدی پالایشگاه‌ها اضافه می‌شد تا حجم بنزین تولیدی کشور بالا رود؛ لذا الان می‌خواهیم که این حلال‌های افزوده‌شده به بنزین حذف شوند. شما فرآیند پتروشیمی‌ها را که بررسی کنید، می‌بینید که تولیدات آنها اصلاً ویژگی‌های بنزین را ندارد. این حلال‌ها ویژگی‌شان قابلیت سوخت است. اما قرار نیست هر چیزی را که قابل سوختن در خودرو بود بنزین بنامیم. اگر این‌طور باشد که بنزن و آروماتیک هم قابلیت سوختن دارد. اما نامش بنزین نیست و هیچ جای دنیا هم به عنوان بنزین مشتری ندارد.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: