۱۱ اسفند ۱۳۹۲ ساعت ۰۱:۰۱
راهکارهایی برای تحقق اقتصاد مقاومتی(2)

آیا بالاخره یک بشکه نفت خام در بورس انرژی عرضه خواهد شد؟

با در نظر گرفتن مزایای عرضه نفت خام در بورس به ویژه در شرایط تحریم از جمله ایجاد تنوع در روش‌های فروش، ضروری است مسئولین بورس انرژی و وزارت نفت با جدیت بیشتری استفاده از این راهکار را دنبال کنند.

نفتسرویس انرژی عیارآنلاین، تشکیل بورس نفت اولین بار در سال ۱۳۷۹ ذیل برنامه سوم توسعه در دستور کار وزارت نفت قرار گرفت و اقدامات و بررسی‌های اولیه آن آغاز شد و بعد از چند دوره تغییر مدیریتی نهایتا متوقف گردید. از سال ۱۳۸۵ مقدمات راه اندازی بورس نفت از جمله مراحل مطالعاتی، تعیین تالار و خرید نرم افزار و سایر موارد مورد نیاز آن انجام شد و اساسنامه نیز تصویب شد. قرار بود بورس مذکور در فروردین ماه ۱۳۸۵ آغاز به کار نماید، اما اجرای آن دوباره نیز به تاخیر افتاد.

در آذر ماه ۱۳۸۶ موضوع تشکیل بورس نفت دوباره بر سر زبان‌ها افتاد و این بار به تصویب شورای عالی اداری نیز رسید. در دی ماه همان سال راه اندازی بورس نفت خام و فرآورده‌های نفتی در دو فاز به شرح زیر به عهده وزارت امور اقتصادی و دارای گذاشته شد. اجرای فاز دوم (مربوط به راه اندازی بورس  نفت خام) دوسال به تاخیر افتاد. در نهایت با تصمیم هیئت وزیران و پی‌گیری‌های ویژه رئیس جمهور وقت، در جلسه شهریور ماه ۸۹ شورای عالی بورس، راه اندازی معاملات نفت (نفت کوره و نفت خام سنگین) در بورس کالای ایران به تصویب رسید.

نفت خام پس از کش و قوس‌های مختلف در تیر ماه ۱۳۹۰‌، ۹ مرتبه در بورس عرضه شد که تنها در ۱ مرتبه و در تاریخ ۲۶ مرداد همان سال معامله شد. در روز مذاکره میزان عرضه یک میلیون بشکه بوده که تنها به میزان ۵۰۰ هزار بشکه آن، توسط یکی از شرکت‌های تابعه وزارت نفت خریداری و مورد معامله قرار گرفت. از آن زمان تاکنون این معامله اولین و آخرین معامله نفت خام در بورس بوده است. بسیاری از کارشناسان بر این باور بودند که علت شکست تشکیل بورس نفت در ایران کمبود متقاضی نبوده بلکه عدم تمایل فروشنده بوده است. از شرایط سخت گیرانه شرکت ملی نفت برای فروش نفت در بورس می‌توان به پرداخت پول به صورت دلاری به بانکی خاص در خارج از کشور اشاره کرد درحالیکه سیستم بانکی کشور تحریم بوده، همچنین قیمت پیشنهادی بالاتر از قیمت صادراتی بود.

تلاش برای عرضه نفت خام در بورس در دولت یازدهم هم ادامه یافت. ابتدا حدود پنج ماه قبل (اواسط مهر)، سید علی حسینی مدیر عامل جدید بورس انرژی در مراسم معارفه خود از موافقت وزیر نفت برای عرضه نفت خام در بورس انرژی خبر داد و گفت: در فاز اول ۵۰۰۰ هزار بشکه نفت خام، به صورت ریالی و در بازار داخلی عرضه خواهد شد.

حدود دو ماه بعد، علی صالح آبادی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در گفت‌وگویی رادیویی با اشاره به حمایت وزیر نفت از ورود نفت به بورس انرژی و همچنین مذاکره با قائم مقام وزیر نفت در این باره گفت: فروش نفت خام به پالایشگاه داخلی «تا آخر آذر» عملیاتی خواهد شد.

نهایتا هم حدود یک ماه بعد (اواخر دی)، سید علی حسینی، مدیرعامل بورس انرژی در حاشیه برگزاری دهمین نمایشگاه بین المللی انرژی کیش با تاکید بر صدور مجوز  عرضه نفت خام در بورس انرژی توسط وزیر نفت و تصویب این موضوع در سطح هیات مدیره شرکت ملی نفت ایران گفت: هم اکنون زیرساخت های فنی و عملیاتی لازم توسط شرکت ملی نفت برای بارگیری و حمل نفت خام در سطح کشور در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود «به زودی» عرضه روزانه حدود ۵ هزار بشکه نفت خام در بورس انرژی آغاز شود.

با توجه به آنچه گفته شد و با عنایت به اینکه فروش نفت خام در بورس از مزایای قابل توجهی مانند کشف قیمت و تبدیل شدن تدریجی آن به شاخصی برای قیمت‌گذاری نفت خام، ایجاد رقابت برای خرید نفت و امکان فروش آن به بالاترین قیمت و شفاف شدن فرآیند انتخاب مشتری‌های نفت ایران برخوردار است؛ لازم است تا مسئولین بورس انرژی و وزارت نفت با جدیت بیشتری استفاده از این راهکار را برای فروش بخشی از نفت تولیدی کشور دنبال نمایند.

با توجه به تاکید مقام معظم رهبری در بند ۱۳ سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی مبنی بر «مقابله با ضربه پذیری درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز از طریق ایجاد تنوع در روش‌های فروش» و با در نظر گرفتن مزایای عرضه نفت خام در بورس به ویژه در شرایط تحریم که بدان اشاره شد؛ ضروری است مسئولین بورس انرژی و وزارت نفت مانع شکست دوباره این راهبرد مهم شوند. البته اکثر کارشناسان معتقدند که موفقیت بورس انرژی و رونق گرفتن معاملات نفت خام مشروط به همکاری و تمایل شرکت ملی نفت ایران است.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: