۲۸ دی ۱۳۹۲ ساعت ۱۲:۱۶
سومین گزارش ایتان درباره خوراک پتروشیمی‌ها:

تأثیر افزایش نرخ خوراک گاز بر قیمت فراورده‌های پتروشیمی

فرمول مشخص تعیین قیمت محصولات پتروشیمی‌های بالادستی گازی برای عرضه در داخل کشور بر اساس قیمت‌های بین‌المللی (فوب خلیج فارس) است و افزایش نرخ خوراک گاز، به هیچ‌وجه قیمت فرآورده­­‌های پتروشیمی را افزایش نخواهد داد.

پتروشیمیشبکه تحلیل‌گران تکنولوژی ایران (ایتان) سومین گزارش تحلیلی خود را درباره خوراک گاز پتروشیمی‌ها منتشر کرد. این گزارش به تأثیر افزایش نرخ خوراک گاز بر قیمت محصولات پتروشیمی اختصاص دارد.

پیش از این نیز این مرکز پژوهشی دو گزارش در این باره با عناوین «تأثیر نرخ خوراک بر توسعه صنعت پتروشیمی و رابطه آن با قیمت گاز» و «تاثیر نرخ‌های متفاوت خوراک بر میزان سود دهی پتروشیمی‌های گازی» منتشر کرده بود. در این گزارشات با اشاره به سودآوری بسیار بالای پتروشیمی‌های گازی آمده بود: پایین بودن نرخ خوراک گاز پتروشیمی‌ها یکی از علل اصلی گسترش نوعی از خام فروشی و عدم توسعه مطلوب زنجیره ارزش محصولات پتروشیمی است و افزایش قیمت خوراک گاز این واحدها به ۱۳ سنت هر متر مکعب نقطه عطف و ابزار مهمی در جهت توسعه مطلوب صنعت پتروشیمی خواهد بود.

در این گزارش، با بررسی میزان تولید و صادرات فراورده­های پتروشیمی‌های گازی و نحوه قیمت گذاری آنها در بازارهای داخلی به ادعای مطرح شده درباره افزایش قیمت این فراورده­ها در صورت افزایش نرخ خوراک گاز، پاسخ داده شده است. در بخش پایانی این گزارش بیان شده است که فرمول مشخص تعیین قیمت محصولات پتروشیمی برای عرضه در داخل کشور بر اساس قیمت‌های بین‌المللی تعیین می­‌شود، به گونه­‌ای که قیمت‌های جهانی همه محصولات پتروشیمی به صورت ماهیانه از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی استخراج و به بورس کالا اعلام می‌شود و با ضرب آن در قیمت ارز مبادله‌ای قیمت پایه مشخص می‌شود. بنابراین افزایش نرخ خوراک گاز، به هیچ‌وجه قیمت فرآورده­­‌های پتروشیمی را افزایش نخواهد داد و ادعای افزایش قیمت محصولات با افزایش قیمت خوراک، تنها ابزاری است که از سوی ذی­نفعان بزرگ این صنعت برای ایجاد شبهه در فرآیند تصمیم­ گیری مسئولین و متولیان کشور مورد استفاده قرار گرفته است.

در بخشی از این گزارش آمده است: رویکرد صادراتی پتروشیمی­ های متانولی در کشور به گونه اي است که اغلب آن­ها بیش از ۹۵ درصد از تولیدات خود را صادر می­کنند. همچنین حجم صادراتی اوره و آمونیاک تولید شده در پتروشیمی ­های کشور بسیار بیشتر از مصرف داخلی و نیاز کشور است به گونه اي که بیش از ۷۰ درصد اوره و آمونیاک به صورت خام به بازارهای جهانی صادر می­شود.

متن کامل این گزارش با عنوان «تأثیر افزایش نرخ خوراک گاز بر قیمت فراورده های پتروشیمی» در ادامه می آید:

فایل PDF گزارش: گزارش تأثیر افزایش نرخ خوراک گاز بر قیمت فرآورده های پتروشیمی

مقدمه

در هفته های اخیر، افزایش قیمت خوراک گاز پتروشیمی­ها بحث مهم بخش های حاکمیتی (دولت و مجلس شورای اسلامی) و خصوصی بوده است. یکی از مباحثی که اخیراً توسط برخی کارشناسان و مدیران در مخالفت با افزایش قیمت خوراک گاز پتروشیمی­ها مطرح شده است؛ بالا رفتن قیمت فرآورده­های پتروشیمی در بازارهای داخلی در صورت افزایش قیمت خوراک گاز به 13 سنت و بالاتر از آن، می باشد. این افراد بیان می کنند که با افزایش نرخ خوراک گاز، قیمت فرآورده­های پتروشیمی بالادستی (اوره، آمونیاک و متانول) افزایش خواهند یافت و در نتیجه؛ مصرف کنندگان این محصولات (کشاورزان و صنعت گران) و واحدهای میان دستی و تکمیلی ناچارند که مواد اولیه مورد نیاز (فرآورده­های پتروشیمی بالادستی) خود را با هزینه بالاتری دریافت نمایند و متحمل هزینه­ های بالاتر و سود پایین‌تری شوند. در این صورت؛ افزایش قیمت خوراک گاز، نه تنها به توسعه­ ی زنجیره ارزش در بخش­های میانی و تکمیلی پتروشیمی کمک نخواهد کرد؛ بلکه مانعی دیگر در این راه خواهد بود.

در گزارش پیش رو با بررسی میزان تولید و صادرات فراورده­های پتروشیمی‌های گازی و نحوه قیمت گذاری آنها در بازارهای داخلی به ادعای مطرح شده درباره افزایش قیمت این فراورده­ها در صورت افزایش نرخ خوراک گاز، پاسخ داده خواهد شد.

1-    پتروشیمی­ های تولیدکننده متانول

رویکرد صادراتی پتروشیمی­ های متانولی در کشور به­ گونه­ ای است که اغلب آن­ها بیش از 95 درصد از تولیدات خود را صادر می­کنند. همان گونه که از شکل 1 نیز مشاهده می­شود، پتروشیمی خارک صادر کننده­ی تمام متانول تولیدی خود است و پتروشیمی زاگرس نیز تنها 2 درصد از تولید متانول خود را به بازار داخل عرضه می­کند. با این تفاسیر می­توان گفت پتروشیمی­ های متانولی با بازار داخلی بیگانه هستند و بازارهای خارجی تعیین کننده­ی قیمت متانول تولیدی آن­ها است. اما در مورد بخش بسیار اندک متانول که در داخل کشور مصرف می­شود، سازوکار تعیین قیمت مشخصی وجود دارد و بر پایه‌ی قیمت فوب خلیج‌فارس به صورت زیر محاسبه می­گردد:

  • محاسبه قیمت ریالی فوب خلیح فارس متانول با ارز مبادلاتی و اعلام آن به عنوان قیمت پایه ریالی در بورس.
  • نوسان %5± در قیمت پایه متانول بر اثر رقابت در روز عرضه و تقاضا.

 جدول 1-متانول

شکل 1: مقایسه صادرات و مصرف داخلی متانول پتروشیمی­های کشور (1)

بنابراین بدلیل تعیین قیمت فروش داخل بر مبنای قیمت های جهانی،تغییری در قیمت فروش متانول با افزایش قیمت خوراک رخ نخواهد داد.

2-    پتروشیمی­ های­ تولیدکننده اوره و آمونیاک

حجم صادراتی اوره و آمونیاک تولید شده در پتروشیمی­ های کشور بسیار بیشتر از مصرف داخلی و نیاز کشور است به­ گونه­ ای که مطابق شکل 2، بیش از 70 درصد اوره و آمونیاک به صورت خام به بازارهای جهانی صادر می­شود. این در حالی­ست که پتروشیمی پردیس با صادرات 91 درصد از تولید اوره و آمونیاک خود، خام فروش­ ترین پتروشیمی اوره-آمونیاکی کشور است. پتروشیمی­ های کرمانشاه و خراسان نیز سهم 71 درصدی در خام­ فروشی دارند.

جدول 2- آمونیاک و اوره

شکل 2: مقایسه صادرات و مصرف داخلی اوره و آمونیاک پتروشیمی­ های کشور (2)

خام فروشی پتروشیمی­ های اوره- آمونیاک باعث شده تا قیمت­های فروش این محصولات به قیمت­های جهانی وصل و در بازارهای آزاد خارجی تعیین ­شود و متاثر از تغییر قیمت خوراک گاز تحویلی به آن­ها نباشد. اما در مورد حجم پایین اوره و آمونیاک عرضه شده به بازارهای داخلی باید گفت که نحوه­ی قیمت­گذاری برای فروش آنها کاملا مشخص و ضابطه­ مند است.

قیمت اوره در داخل کشور: برای فروش اوره در داخل کشور دو نوع قیمت در نظر گرفته می شود که با توجه به مصرف در بخش صنعت یا کشاورزی متفاوت است.

مصرف صنعتی: قیمت اوره با هدف فروش برای مصرف صنعتی همانند روش محاسبه قیمت متانول تعیین می­شود که نتیجه­ی آن ثابت ماندن قیمت اوره در اثر افرایش قیمت گاز تحویلی به پتروشیمی­ ها است.

مصرف کشاورزی: در فرایند اختصاص اوره جهت مصرف در بخش کشاورزی، قیمت تمام‌شده‌ی اوره 25 درصد پایین­تر از فوب خلیج‌فارس است. بر اساس محاسبه­ی کارشناسان شرکت ملی صنایع پتروشیمی، این تخفیف توسط تفاوت نرخ ارز مرجع و ارز آزاد به راحتی قابل بازگشت به پتروشیمی­ ها است به گونه­ ای که این تفاوت نرخ ارز بعضی مواقع تا چندین برابر این تخفیف نیز می­رسد. بنابراین اوره بخش کشاورزی نیز دچار افزایش قیمت نخواهد شد و اصولا چنین اجازه­ای را از سوی حاکمیت (یا شرکت ملی صنایع پتروشیمی) ندارند.

قیمت آمونیاک در داخل کشور: آمونیاک مصرفی در داخل کشور دارای سازوکار مشخصی برای تعیین قیمت است و بر پایه­ی قیمت دلاری فوب خلیج‌فارس به صورت زیر محاسبه می­شود:

  • محاسبه قیمت ریالی فوب آمونیاک با ارز مبادلاتی و اعلام آن به عنوان قیمت پایه ریالی در بورس.
  • نوسان %5± در قیمت پایه آمونیاک بر اثر رقابت در روز عرضه و تقاضا.

بنابراین همان گونه که مشخص است قیمت اوره و آمونیاک نیز با افزایش قیمت خوراک گاز تحویلی به پتروشیمی­ ها تغییر نخواهد کرد.

جمع­ بندی

همان طور که در یادداشت­های اول (3) و دوم (4) “شبکه تحلیلگران تکنولوژی ایران” نیز اشاره شده، افزایش نرخ خوراک گاز به 13 سنت و بالاتر از آن باعث کاهش بخش اندکی از سود عظیم ناشی از رانت خوراک گاز در این پتروشیمی­ های بالادستی گازی می‌شود و تا حد مطلوبی در هدایت نمودن مزیت­ های رسوب‌کرده در بخش بالادستی به بخش­های میان دستی و تکمیلی پتروشیمی کمک می­کند.

فرمول مشخص تعیین قیمت محصولات پتروشیمی برای عرضه در داخل کشور بر اساس قیمت‌های بین‌المللی تعیین می­شود، به گونه­ای که قیمت‌های جهانی همه محصولات پتروشیمی به صورت ماهیانه از سوی شرکت ملی صنایع پتروشیمی استخراج و به بورس کالا اعلام می‌شود و با ضرب آن در قیمت ارز مبادله‌ای قیمت پایه مشخص می‌شود. بنابراین افزایش نرخ خوراک گاز، به هیچ‌وجه قیمت فرآورده­­های پتروشیمی را افزایش نخواهد داد و ادعای افزایش قیمت محصولات با افزایش قیمت خوراک، تنها ابزاری است که از سوی ذی­نفعان بزرگ این صنعت برای ایجاد شبهه در فرآیند تصمیم­گیری مسئولین و متولیان کشور مورد استفاده قرار گرفته است؛ به گونه‌ای که این روزها با لشکرکشی به راهروهای مجلس شورای اسلامی، به دنبال مانع‌تراشی در مسیر تصویب قیمت منطقی برای خوراک گاز پتروشیمی‌ها هستند.


(1) و (2) اطلاعات مذکور از سایت سازمان بورس اوراق بهادار برداشت شده است.

(3) توسعه صنایع پتروشیمی و رابطه آن با قیمت گاز (آبان ماه 1392)

(4) تاثیر نرخ­های متفاوت خوراک بر میزان سوددهی پتروشیمی­های گازی (دی ماه 1392)

منبع: خبرگزاری فارس

تلگر

چهره‌

۱ دیدگاه
  1. aaaa :

    با سلام ميبخشيد اگه نرخ خوراك اين طور كه ميگيد افزايش پيدا كنه ايا ممكنه در اينده شركتهاي خارجي تمايلي براي سرمايه گذاري در اين صنعت داشته باشن . فكر نكنم دولت اينطور بخواد بشه نظرتونو بفرمائيد ممنون ميشم

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: