۱۶ آذر ۱۳۹۲ ساعت ۱۵:۰۱
بررسی نظام مهارت در برنامه ثریا:

ریشه مدرک‌گرایی و عدم گرایش به مهارت چیست؟

اگر نظام آموزش‌عالی ما پیشرفت کرده، دلیلش این است نظام تقاضایش تا حد زیادی روشن است چرا که اگر کسی وارد نظام دانشگاهی شود آینده‌اش تا حدی روشن است و قوانین استخدامی کشور او را برسمیت می‌شناسند، ولی نظام مهارت این چنین نیست.

ثریابه گزارش عیارآنلاین برنامه این هفته ثریا پیرامون نقش مهارت در دانشگاه‌ها چهارشنبه‌شب پخش گردید. مهمان برنامه این هفته دکتر پورعباس‌، ریاست دانشگاه جامع علمی-کاربردی بود. وی در پاسخ به اولین سوال مبنی براینکه چرا موضوع مهارت چه به لحاظ فرهنگی و چه به لحاظ دانشگاهی اینقدر مغفول مانده است و همه دوست دارند وارد دانشگاه شوند ولی کسی نمی‌خواهد کار یاد بگیرد! ضمن تشکر از پرداختن به این موضوع، با اشاره به اینکه اولین مرکز آموزشی ما دارالفنون بود و سپس انستیتوها و مراکز فنی شکل گرفت گفت: بعد از انقلاب دانشگاه‌ها به لحاظ نظری رشد یافت اما موضوع مهارت و کارآموزی مغفول واقع شد در حالیکه در همه دنیا دانشگاه‌ها بسمت علم و فنون نو می‌روند.

در ادامه برنامه دکتر سیدعلی اکرمی‌فر، معاون برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری ستاد راهبردی اجرای نقشه جامع علمی کشور، مهمان تلفنی برنامه بود. وی درباره جایگاه مهارت در نقشه جامعه علمی کشور گفت: ما اگر بخواهیم هر موضوعی را ریشه‌یابی کنیم که چرا کارش جلو نمی‌رود و ضعف دارد باید از یک منظر اقتصادش را بررسی کرد.

در یک مدل اقتصادی خوب یک نظام عرضه داریم و یک نظام تقاضا. اگر نظام آموزش عالی ما پیشرفت کرده و مردم اقبال به این سمت داشته اند، دلیلش این است نظام تقاضایش تا حد زیادی روشن است چرا که اگر کسی وارد نظام دانشگاهی شود آینده‌اش تا حدی روشن است و قوانین استخدامی کشور او را برسمیت می‌شناسند. این باعث می‌شود جریان اجتماعی بسمت تحصیلات دانشجویی برود و بعد با معضلاتی مثل مدرک‌گرایی و تحصیل در شته‌هایی که بازار کار ندارند روبرو می‌شویم.

در حوزه مهارت ما نهادهایی داریم که بصورت حرفه‌ای به این حوزه وارد شده‌اند. چه در سطح آموزش و پرورش و چه وزارت علوم و در سطح وزارت کار و آموزش و مهارت را تا حد استانداردی پیش برده‌اند اما معضل اصلی بازار مهارت است. اگر ما بازار مهارت کنترل‌شده نداشته باشیم و نظارت بر صلاحیت شغلی افراد وجود نداشته باشد، آموزش مهارت بتنهایی کفایت نمی‌کند. بنابر این اگر بازار مهارت و تقاضای مهارت را درست کنیم طرف عرضه خودبخود به این سمت کشش پیدا می‌کند. وی افزود: ما در بحث خدمات باید شرایطی را داشته باشیم تا شرکتی که خدمات ارائه می دهد پاسخگو باشد.

پورعباس در پاسخ به این سوال که چرا طرف تقاضا مغفول مانده است گفت: در حوزه اسناد بالادستی در نظام مهارتی، کارهای اساسی صورت گرفته‌است. چه در سیاست‌های کلی نظام و چه در سیاست‌های تولید، جای‌پای خوبی پیدا کرده ایم. ما از حدود سه سال پیش تعامل خوبی با همکارانمان در شورای عالی انقلاب فرهنگی شروع کردیم. همچنین در برنامه پنجم توسعه، ماده 21 حدود ده بند به این موضوع اختصاص داده شده است. همچنین نظام ملی اشتغال و نظام ملی صلاحیت نیز تصویب شده و نظام صلاحیت اشتغال نیز در دستور کار دولت قرار دارد تا به تصویب برسد. لذا حلقه اسناد بالادستی کامل است.

رئیس دانشگاه جامع علمی-کاربردی درباره مصوبه سازمان ملی مهارت در سال 89 که قرار بود دانشگاه جامع علمی-کاربردی، آموزشگاه‌های فنی-حرفه‌ای وزارت آموزش و پرورش و سازمان آموزش فنی-حرفه‌ای وزارت کار ادغام شوند و سازمان ملی مهارت ذیل وزارت کار تعریف شود که این اتفاق رخ نداده و چندسال است اختلاف جدی میان اعضای مختلف این سازمان وجود دارد، گفت: در آن زمان من پیشنهاد کردم اگر در چارچوب یک نظام حرکت نکنیم این مصوبه ادغام چندان شکل نمی‌گیرد. نه در نقشه جامع ردپایی وجود داشت نه در برنامه پنجم ردپایی وجود داشت و نه در سیاست‌های کلی نظام. در این سه سال این‌ها جای خودش را پیدا کرده و تفکیک مأموریت‌ها مشخص شده است. نظام آموزشی مهارت ما از دو بخش اساسی تشکیل شده، یکی دوره‌های عالی دانشگاهی و دیگری آموزش‌های حرفه‌ای و تکمیلی. برای دستگاه‌های مختلف مأموریت‌های مختلف تعیین شده و به این جمع‌بندی رسید که سازمان فنی و ‌حرفه‌ای بهمراه دانشگاه فنی و حرفه‌ای و دانشگاه جامع علمی-کاربردی باید باشد و هرکدام مأموریت خاص خودشان را دنبال بکنند و یک سازمان بالادستی که سازمان ملی مهارت است نظارت و برنامه‌ریزی را برعهده بگیرد. این سازمان قانوناً وجود ندارد ولی عملاً وجود دارد و این هماهنگی‌ها صورت می‌گیرد و مجریان این بخش‌ها الان بشدت باهم هماهنگ هستند.

وی در پاسخ به سوال مجری برنامه که این هماهنگی را احساس نکردیم و در دعوت مهمانان به برنامه با مشکل روبرو بودیم چون با هم اختلاف داشتند، گفت: بین دانشگاه فنی و حرفه‌ای و دانشگاه جامع علمی-کاربردی هماهنگی کامل وجود دارد اما اختلافی بین دانشگاه فنی-حرفه‌ای و یکی دیگر از نهادها هست که بخاطر اختلاف عقیده افراد است. وی درباره تعداد دانشجویان دانشگاه جامع علمی-کاربردی گفت: این رقم بعلاوه دانشگاه فنی‌حرفه‌ای 20 درصد دانشجویان کشور را پوشش می‌دهد که تا پایان برنامه پنجم قرار است به 50 درصد برسد.

دکترپورعباس، رئیس دانشگاه جامع علمی-کاربردی کشور، در ادامه درخصوص دانشگاه تحت ریاست خود گفت: این دانشگاه مسئول برگزاری دوره‌های مهارتی است. در مقاطع کاردانی، فنی‌و‌حرفه‌ای، کارشناسی،  مهندسی فناوری، کارشناسی حرفه‌ای، کارشناسی‌ارشد حرفه‌ای، مهندسی فناوری‌ارشد و دوره خبرگی دانشجو  می‌گیریم. مقطع کاردانی و کارشناسی ما کاملاً شغل‌محور است. دانشگاه علمی-کاربردی همکاری با تمام موسساتی که تحت عنوان علمی-کاربردی سازماندهی شده‌اند فعالیت‌هایی را آغاز کرده‌است و تا به امروز بیش از 70 الی 80 رشته-شغل را طراحی کرده‌ایم. همچنین دوره‌هایی طراحی شده که در آن 40% آموزش دانشگاهی و 60% مهارت در محیط کار است. وی درباره چگونگی انتخاب این رشته‌ها توضیح داد: ‌ ما 15 واحد مختلف علمی-کاربردی در دستگاه‌های مختلف مانند قوه‌قضائیه، وزارت راه، وزارت ارشاد که مسئول اعلام نیاز هستند که در چه زمینه شغلی چه میزان شغل احتیاج دارند و چه مقدار تقاضا برای این شغل هست. واحدهای علمی-کاربردی در وزارتخانه‌ها نیاز کشور را احصاء می‌کنند. افرادی که در مقطع کاردانی و کارشناسی آموزش می‌بینند بدون استثناء جذب محیط کار می‌شوند.

در ادامه برنامه مستندی از یک مرکز آموزشی نمایش داده شد که حاصل همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت با کارخانه‌های صنعتی بود که دانشجویان از نزدیک با کارعملی آشنا می‌شدند. پس از پایان این مستند پورعباس درباره این مراکز توضیح داد: از سه سال پیش ما هیچ مجوزی به اشخاص حقیقی برای راه‌اندازی این مراکز ندادیم چون هزینه بسیاری میخواست اما اشخاص حقیقی مانند بنگاه‌های اقتصادی، کارخانه‌ها و ادارات دولتی سرمایه بالقوه‌ای دارند که باید با مدیریت تبدیل به سرمایه بالفعل شود لذا ما 600 مرکز جدیداً تاسیس کرده‌ایم که بصورت قوی مدیریت می‌کنیم. این کار با اینکه هزینه بالایی می‌برد ولی ما کمترین هزینه را از دانشجو می‌گیریم چون تعامل خوبی با دستگاه‌های دولتی داریم. البته 300 مرکز داریم که از گذشته مانده‌اند و در مرحله گذار از دانش تئوری قرار دارند و باید وارد محیط کار شوند. در ادامه برنامه گزارشی از میزان بیکاری جوانان، نرخ بیکاری در کل کشور، میزان فارغ‌التحصیلان بیکار که روبرو رشد است و آمار ناشناخته بودن نیازهای شغلی کشور و عدم تربیت کارشناس در این حوزه‌ها و عدم سیاستگذاری ارائه شد. پورعباس در ادامه برنامه درخصوص چگونگی اطلاع از نیازهای موجود جامعه و صحت گزارشات گفت: ما در دولت تصویب کرده‌ایم تمامی سازمان‌ها و موسسات در امر آموزش‌های کاربردیشان وظیفه مستقیم دارند و باید یک سازمان اختصاصی تشکیل دهند که مطالعات لازم را بر روی نیازهایشان انجام دهند. تمام مسئولین این موسسات که در حد معاون وزیر هستند در جلساتی که دانشگاه جامع علمی-کاربردی تشکیل می‌دهد شرکت می‌کنند. برای مثال در رشته برق در حوزه‌های مختلف وزارتخانه‌های راه و شهرسازی، وزارت صنعت، وزارت نفت تعداد زیادی تقاضا مطرح می‌کنند یا در حوزه اصناف نیازی که به رشته برق دارند اعلام می کنند. لذا ما حدود 110  شغل داریم که در شوای عالی برنامه‌ریزی متشکل از افراد در حوزه صنعت، کشاورزی، خدمات، فرهنگ و هنر تصویب می‌کنند چه نیازی وجود دارد. برای مثال در عسلویه افراد محلّی، مرکزی برای آموزش نداشتند اما امروز مرکز عسلویه ما یکی از مراکز بسیار پیشرفته است و یکی از مراکز بزرگ علمی-کاربردی را تشکیل دادیم.

در این برنامه همچنین مستندی پخش شد که انتقاداتی به برخی واحدهای دانشگاه علمی-کاربردی وارد می‌کرد. دکترپورعباس، رئیس دانشگاه علمی-کاربردی ضمن صحیح دانستن این انتقادات گفت: ما نظام استاد-شاگردی را احیاء کرده‌ایم که افراد شاغل در این رشته‌ها شاگردانی که کنار خود داشته باشند که ضمن یادگرفتن کار بتوانند از نظام بیمه و بازنشستگی برخوردار شوند. متاسفانه در گذشته درباره دانشگاه علمی-کاربردی اینگونه گفته می‌شد که یک استاد PHD، یک کارشناسی ارشد و دانشجو وجود داشته باشد تا مجوز داده شود اما امروز در صورت دارا بودن کارگاه، آزمایشگاه و تجهیزات مجوز داده می‌شود. ما مراکز آموزشی دستگاه‌های اجرایی، بنگاه‌های اقتصادی و اصناف را برسمیت شناخته‌ایم و باید به سمتی برویم که مراکز آموزشی قدیم، خودشان را با مراکز جدید وفق دهند و همچنین برخی باید حذف شوند. در ادامه برنامه پورعباس یک بار دیگر مقاطع مختلف این دانشگاه را برای آشنایی بیشتر مردم توضیح داد. وی در پاسخ به سوال مجری درباره اهمیت دوره دکتری این دانشگاه گفت: در دوره‌های PHD علم محور شما تولید علم نو می‌کنید که بیشتر در دانشگاه‌ها کاربرد دارد اما در صنعت با مسائلی در محیط کار روبرو هستیم. برای مثال در خودروسازی پروژه خودروی دنا پروژه دوره کارشناسی ما بوده است. عمدتاً 70 درصد دوره دکتری ما تکنولوژیک هستند. یعنی کسانی که در تکنولوژی کار کرده‌اند و در صنعت وارد می‌شوند. عباس‌پور درباره آمار دقیق اشتغال دانشجویان این دانشگاه گفت: ما یک سری کارهای بسیار سنگین در شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز رشد صنعت انجام می‌دهیم. ما با یک ساختار دقیق و مشترک با دستگاه‌های اجرایی برای دانشجویانمان کار تعریف می‌کنیم و از طریق دادن وام و تسهیلات کارآفرینی می‌کنیم.

در پایان این برنامه شرکت کنندگان در مسابقه پیامکی، در پاسخ به اینکه آیا دانشگاه‌ها در آموزش مهرت‌های لازم برای اشتغال دانشجویان موفق بوده اند، حدود 82 درصد گزینه خیر و حدود 18 درصد گزینه بل را انتخاب کردند.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: