۱۸ آبان ۱۳۹۲ ساعت ۱۵:۱۵
گزارشی از نشست «توسعه صنایع پایین دستی و تولیدات جایگزین نفت»

منابع خام را از ما می‌خرند و محصولات نهایی را گرانتر به ما می‌فروشند

با وجود تمام مزایایی که توسعه‌ی صنایع پایین‌دستی و تکمیل زنجیره ارزش افزوده آن دارد، اما دیگران و یا خود ما به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده‌ایم که کشور‌های صاحب قدرت، منابع خام ما را می‌خرند و با تبدیل آن به محصولات نهایی آن را با قیمت بالا‌تر به خودمان می‌فروشند.

علامه طباطباییبه گزارش عیارآنلاین و به نقل از خبرگزاری تسنیم، ششم آبان، نخستین نشست تخصصی همایش ملی نفت و توسعه اقتصادی با موضوع «توسعه صنایع پایین دستی و تولیدات جایگزین نفت» در دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.

گزارشی از اظهارات کارشناسان و مدیران حاضر در جلسه در زیر آمده است:

عباس شاکری، عضو هیئت علمی و رییس دانشکده اقتصاد دانشکده علامه طباطبایی در این جلسه اظهار داشت: می‌توان میزان وابستگی اقتصاد به نفت را به راحتی در بودجه مشاهده کرد؛ در این شرایط دولت خود را ملزم به پاسخگویی نمی‌داند و در نهایت میزان مشارکت مردم در فعالیت‌های اقتصادی کمرنگ‌تر می‌شود. تا زمانی که نفت در بودجه جاری نقش تعیین‌کننده‌ای دارد دولت آقای مردم است و در مقابل عملکرد خود پاسخ‌گو نیست. اگر بودجه از طریق مالیات تعیین شود مردم می‌توانند از دولت بخواهند در مقابل عملکرد خود پاسخ‌گو باشد.

رییس دانشکده اقتصاد دانشکده علامه طباطبایی با بیان اینکه زمانی که قیمت نفت افزایش می‌یابد واردات رونق می‌گیرد و هنگامی‌که با تحریم نفت مواجه می‌شویم اقتصاد رکود عجیبی را پیش روی خود می‌بیند، گفت: در زمان اوج قیمت نفت و درآمدهای نفتی 80 میلیارد دلار کالای اساسی‌به کشور وارد شد. نبود ثبات اقتصاد کلان، تزلزل در سیاست‌های تجاری و تولیدی، نظام پولی ناکارآمد، ضعف نظام توزیع و. . . مهم‌ترین عوامل بروز چنین پدیده‌ای شده است.

سپس مرتضی عزتی دبیر علمی همایش ملی نفت و توسعه اقتصادی با بیان اینکه اگر از نفت به عنوان یک ابزار توسعه‌ای بهره می‌بردیم وضعیت امروزه کشور این گونه نبود، تصریح کرد: متأسفانه نوع نگاه موجود به نفت توسعه‌ای و مبتنی بر تئوری‌های اقتصادی نیست و از این منبع بزرگ تنها به عنوان تامین‌کننده هزینه‌های کشور استفاده می‌شود.

در ادامه این نشست، محمد زیار رییس سابق دفتر توسعه صنایع تکمیلی پتروشیمی اظهار داشت: ایجاد شغل در صنایع پایین‌دستی با هزینه‌ کمتر و تعداد بیشتر امکان‌پذیر است به طوری که در صنایع بالا‌دستی برای ایجاد شغل برای یک نفر باید 94 هزار دلار و در صنایع میان‌دستی حدود 780 هزار دلار سرمایه‌گذاری صورت گیرد. این در حالی است که در صنایع پایین‌دستی برای ایجاد شغل برای یک نفر تنها 21هزار دلار کفایت می‌کند. در ازای ایجاد یک شغل در بالا‌دستی می‌توان 500 شغل در صنایع پایین‌دستی ایجاد کرد.

زیار با اشاره به این که نرخ بازگشت سرمایه در صنایع پایین‌دستی نسبت به صنایع بالا‌دستی بسیار بیشتر است، گفت: نرخ بازگشت سرمایه در صنایع بالا‌دستی حدود 10 تا 15 درصد و در صنایع پایین‌دستی 35 درصد است.

به گفته این مدیر سابق صنعت پتروشیمی کشور، ارزش یک میلیون تن محصولات خام پتروشیمی معادل 300 میلیون دلار است، اما اگر همین محصولات خام تبدیل به مصنوعات شود، 670 میلیون دلار عاید کشور می‌شود.

زیار تصریح کرد: با وجود تمام مزایایی که توسعه‌ی صنایع پایین‌دستی و تکمیل زنجیره ارزش افزوده آن دارد، اما دیگران و یا خود ما به گونه‌ای برنامه‌ریزی کرده‌ایم که کشور‌های صاحب قدرت، منابع خام ما را می‌خرند و با تبدیل آن به محصولات نهایی آن را با قیمت بالا‌تر به خودمان می‌فروشند. متاسفانه در نیم قرنی که از عمر صنعت پتروشیمی ایران می گذرد، زنجیره ارزش افزوده این صنعت تکمیل نشده و به همین دلیل برا‌ی آنکه صنایع پایین‌دستی در کشور به درستی توسعه یابد، باید وزارتخانه‌های اقتصادی کشور دوباره مهندسی شوند.

زیار با اشاره به این‌که در یک شهر کوچک مانند ماهشهر که تعداد بسیار زیادی واحد‌های پتروشیمی وجود دارد نتوانستیم مشکل بیکاری را برطرف کنیم، اذعان داشت: یکی از دلایل وجود بیکاری در این شهر کوچک این است که نتوانستیم مشکل خام‌فروشی را بعد از گذشت سال‌ها حل کنیم.

وی افزود: متاسفانه وزارت نفت علاوه بر این‌که بزرگ‌ترین صادر‌کننده‌ی مواد نفتی است، به دلیل خام‌فروشی بزرگ‌ترین صادر‌کننده‌ی غیرنفتی نیز محسوب می‌شود؛ چرا که 52 درصد از محصولات غیرنفتی صادرشده توسط وزارت نفت به فروش می‌رسد.

این کارشناس صنعت پتروشیمی خاطرنشان کرد: باید به سمت نهضت تکمیل زنجیره ارزش افزوده گام برداریم، البته این کار باید با توجه به مزیت‌های برتر کشور اجرایی شود.

سپس محمود تولایی رئیس سازمان بسیج علمی کشور، اظهار داشت: ایران در مجموع ذخایر نفت و گاز در رتبه نخست جهان است و هم اکنون بیش از 4 میلیون دانشجو در ایران مشغول به تحصیل هستند که با نگاهی به رتبه علمی کشور متوجه خواهیم شد ایران به لحاظ علم و دانش در رتبه شانزدهم دنیا قرار گرفته است؛ در کنار این مهم باید به این نکته هم اشاره کرد که ایران در زمینه منابع انسانی در رتبه ششم جهان ایستاده است. از اینرو محدودیت منابع انسانی با دانش و تحصیلکرده در ایران وجود خارجی ندارد و القای این توهم که کشورمان فاقد نیروی کارآمد و با دانش است، موضوعی است که با نگاهی دقیق به ظرفیت‌های کشور می‌توان به راحتی آن را رد کرد.

تولایی با بیان اینکه 70 درصد ذخایر نفت و گاز جهان در خاورمیانه وجود دارد اما در زنجیره اکتشاف نفت تا فروش فرآورده‌های پایین دستی، 75 درصد درآمد به جیب کشورهای صاحب تکنولوژی رفته و تنها 25 درصد آن به جمعیت 530 میلیونی منطقه پرداخت می‌شود، گفت: این در شرایطی است که 46 درصد از فقرای دنیا در این منطقه قرار دارند و براساس ثروت زیر زمینی آنها باید در بین مردم ثروتمند قرار داشته باشند.

وی افزود: هر تن نفت ایران با اندکی اختلاف 500 دلار فروخته می‌شود در حالی که اگر این مقدار در داخل تبدیل به فرآورده شود ارزشی 16 برابری پیدا می‌کند.

رئیس سازمان بسیج علمی کشور با اشاره به اینکه کشورهای صنعتی نفت خام را از ایران گرفته و با تبدیل آن به فرآورده، با قیمت 16 برابری به ایران می‌فروشند، تصریح کرد: این در حالی است از نفت خام 2500 نوع فرآورده تولید می‌شود.

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: