۳ مهر ۱۳۹۲ ساعت ۱۳:۰۰

پالایشگاه کوچک، راهکاری ارزان برای دوری از خام‌فروشی و مقابله با تحریم‌

انعطاف پذیری در انتخاب خوراک و افزایش توان پالایشی کشور؛ امکان صادرات آسان­ فرآورده ها نسبت به نفت خام و میعانات گازی در شرایط تحریم؛ رعایت ملاحظات پدافند غیرعامل؛ اشتغال زایی مناسب نسبت به حجم سرمایه گذاری و بازار مناسب فرآورده ها در داخل و خارج از کشور؛ از مزایای پالایشگاه کوچک است.

عیارآنلاین؛ بیش از یک سال و نیم از تحریم نفت ایران از سوی مصرف کنندگان بین‌­المللی بواسطه فشار آمریکا می­‌گذرد و آمارها و سیر تحولات بیانگر آن است که برخی از کشورهای واردکننده نفت ایران، خرید نفت خود از کشورمان را قطع کرده و برخی دیگر از کشورها ضمن کاهش قابل توجه میزان واردات نفت از ایران، به دنبال ایجاد فرصت به منظور یافتن جایگزین برای نفت ایران در بازارهای بین­‌المللی می­‌باشند. در واقع، غیر ممکن دانستن تحریم صادرات نفت ایران از سوی تصمیم­‌گیران و مدیران صنعت نفت و بخش های مرتبط، سبب ایجاد واکنش­‌های انفعالی به سود کشورهای تحریم کننده و کاهش قابل توجه خریداران نفت ایران شد. خوش­بینی غیر کارشناسانه مسئولان صنعت نفت همواره معطوف به توان تولیدی کشور عربستان در شرایط بحرانی بازار نفت برمی­‌گردد. بطوری که در آن زمان به مکرر بیان می­شد که افزایش تولید نفت عربستان در شرایط اضطراری و برای ثبات بخشیدن به نوسانات موجود در بازار نفت حداکثر 500 هزار بشکه در روز خواهد بود که با توجه به صادرات بیش از 2 میلیون بشکه در روز نفت ایران، تحریم نفت ایران عملاً موجب عدم تعادل در بازارهای نفت و در نتیجه، افزایش قیمت به دلیل کمبود عرضه خواهد شد. اما در واقع، ایجاد ظرفیت و افزایش تولید و صادرات نفت عراق، مهمترین تهدید و جایگزین واقعی صادرات نفت ایران در بازارهای بین المللی نفت می­‌باشد.

پالایشگاه کوچک

عراق ۱۴۳ میلیارد بشکه ذخایر نفتی اثبات شده دارد و از این حیث چهارمین دارنده‌ منابع نفتی جهان به حساب می‌آید.این کشور پس از سقوط صدام و پایان تحریم­های بین‌المللی به یکی از مهم‌ترین مناطق نفت‌خیز مناسب سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های معتبر نفتی تبدیل شد. بطوری که تا کنون 4 مناقصه جهت توسعه صنعت نفت عراق برگزار گردیده است و مسئولان این کشور برآورده کرده­‌اند ظرفیت تولید نفت عراق تا سال 2017 به 12 میلیون بشکه در روز خواهد رسید (به احتمال فراوان، حداقل 50% این ظرفیت تا آن تاریخ محقق خواهد شد). در حال حاضر، عراق روزانه بیش از 2.7 میلیون بشکه نفت صادر می­‌کند و کارشناسان پیش بینی می کنند که با توجه به برنامه­‌ریزی­های صورت گرفته در این کشور و همچنین احداث خطوط لوله انتقال نفت به مدیترانه، دسترسی بهتر این کشور به بازارهای جهانی در آینده فراهم شده و نه تنها نفت ایران جایگزین شده، بلکه مازاد عرضه در بازارهای جهانی نیز بوجود خواهد آمد. لازم به ذکر است که این جایگزینی نه صرفاً بخاطر افزایش تولید، بلکه به دلیل نزدیکی شاخص های نفت عراق به شاخص های نفت ایران نیز می­‌باشد.

بازاری که به سادگی احیا نخواهد شد

بر اساس آخرین آمارهای منتشره از سوی آژانس بین­‌المللی انرژی، تولید روزانه نفت ایران به 2.6 تا 2.8 میلیون بشکه در روز و صادرات نفت کشورمان نیز به حدود 800 هزار تا یک میلیون بشکه در روز رسیده است و این در حالی است که پیش از اعمال تحریم­های نفتی، میزان تولید و صادرات نفت به طور متوسط به ترتیب برابر 3.9 و 2.2 میلیون بشکه در روز بوده است. مقایسه آمار تولید و صادرات نفت قبل و بعد از اعمال تحریم­ها نشان می دهد که به دلیل عدم وجود برنامه­‌ریزی منسجم و عملیاتی، کاهش شدید صادرات نفت صرفاً منجر به کاهش شدید و دستوری تولید نفت شده است. هرچند بسیاری امید به کاهش و حتی لغو تحریم ها در دولت یازدهم را دارند، اما کسب مجدد بازارهای از دست رفته آسان نبوده و نیازمند بازاریابی قوی در بازارهای نفت می­باشد. با شناختی که از مدیریت امور بین­‌الملل شرکت ملی نفت ایران وجود دارد، بعید به نظر می­رسد بتوان با روش­های فعلی بازاریابی، امکان بدست آوردن سهم قبلی از بازار حتی به کمک تخفیف­‌های قابل توجه، فراهم شود (بخصوص در مدت زمانی کوتاه). لذا بهتر است از این فرصت اجباری که برای صنعت نفت کشور پیش آمده است به گونه­‌ای دیگر استفاده شود. تاکنون درباره کاهش و یا جلوگیری از خام فروشی نفت صحبت های بسیار شده است ولی اکنون دیگر زمان آن فرا رسیده است که عملاً اقداماتی در این زمینه صورت گیرد. تبدیل نفت خام به فرآورده­‌های پر ارزش نفتی از جمله راهکارهایی می باشد که می­توان علاوه بر قطع خام فروشی، ارزش افزوده بالاتری را نصیب اقتصاد ملی نمود. در ادامه به ضرورت تبدیل نفت خام به فرآورده­‌های نفتی و پتانسیل­‌های صادارتی آن پرداخته خواهد شد.

پالایشگاه کوچک، راهکاری ارزان با بازاری مناسب

احداث واحدهای پالایشگاهی بزرگ، نیازمند حجم سرمایه‌­گذاری بالا و فراهم آوردن تاسیسات جانبی قابل توجه‌ای است و این در حالی است که با توجه به شرایط فعلی کشور از لحاظ اقتصادی و قانونی، تامین این سرمایه از سوی بخش دولتی بسیار مشکل بوده و از سویی دیگر بخش خصوصی نیز قادر به تامین این حجم از سرمایه گذاری و حضور در این بخش نخواهد بود. لذا با توجه به شرایط فعلی کشور که صادرات نفت خام بسیار محدود گشته و از سویی دیگر احداث واحدهای پالایشگاهی بزرگ توسط بخش خصوصی امکان­‌پذیر نمی­باشد، ایجاد واحدهای پالایشگاهی کوچک (Minirefinery) پیشنهاد می شود. پالایشگاه­‌های کوچک، واحدهای کوچک تولید فرآورده­‌های پالایشگاهی با ظرفیت 200 تا 20000 بشکه در روز می­‌باشند که امکان تولید فرآورده‌­هایی از قبیل بنزین و گازوئیل را دارا می­‌باشند. هزینه پالایش هر بشکه فرآورده با خوراک میعانات گازی و نفت خام به ترتیب حدود 4 و 9 هزار دلار است. در این شرایط هزینه احداث بالاترین ظرفیت پالایشگاه‌­های کوچک بر اساس خوراک میعانات گازی برابر 80 میلیون دلار بوده و در مقایسه با هزینه سه میلیارد دلاری احداث پالایشگاه‌­های بزرگ با ظرفیت 100 هزار بشکه در روز، به مراتب کمتر است. با توجه به توان مالی بخش خصوصی و حجم سرمایه مورد نیاز جهت احداث واحدهای کوچک پالایشگاهی، امکان فعالیت بخش خصوصی  در این حوزه، مناسب به نظر می­رسد.

انعطاف پذیری در انتخاب خوراک و افزایش توان پالایشی کشور؛ امکان صادرات آسان­ فرآورده ها نسبت به نفت خام و میعانات گازی در شرایط تحریم؛ رعایت ملاحظات پدافند غیرعامل؛ اشتغال زایی مناسب نسبت به حجم سرمایه گذاری و بازار مناسب فرآورده ها در داخل و خارج از کشور؛ برخی دیگر از مزایای احداث واحدهای کوچک پالایشی (پالایشگاه های کوچک) به پالایشگاه های بزرگ است

 با عنایت به این ویژگی­‌ها و مزیت­های پالایشگاه­‌های کوچک و با توجه به بازار مناسب در کشورهای همسایه (بویژه افغانستان) بهتر است امکانات و زیرساخت­های لازم جهت ایجاد واحدهای مذکور در مناطقی که دسترسی بهتری به بازارهای صادراتی را دارند، ایجاد شود. دلیل این پیشنهاد آن است که هم اکنون حجم قابل توجهی از فرآورده­های نفتی توزیعی در مناطق مرزی با کشور افغانستان، بصورت قاچاق از کشور خارج می­شوند. از سویی دیگر نیز با توجه به زیرساخت­‌های بسیار ضعیف در افغانستان جهت تولید فرآورده­‌های نفتی و عدم تامین نیاز آن کشور از طریق منابع داخلی، توجه هر چه بیشتر به این بازار با پتانسیل را امری ضروری­‌تر می­‌سازد. لذا می­توان از طریق احداث واحدهای پالایشگاهی کوچک در همجواری با بازارهای مصرف و با رعایت اصول پدافند غیرعامل، شرایطی را ایجاد کرد که بهترین بهره را از دپیلماسی انرژی در ارتباط با کشورهای همسایه در وضعیت فعلی فراهم آید.

عاملی که می­‌تواند اهمیت بازارهای هدف را از یکدیگر تمایز داده و اولویت­ها را بصورت صحیح­تری به سیاستگذاران اعلام نماید، قیمت فرآورده­‌های نفتی در کشورهای همسایه و میزان وابستگی و واردات آنها به انواع فرآورده­‌های مورد نیازشان می­باشد. بطور مثال هم اکنون قیمت هر لیتر گازوئیل در کشور افغانستان برابر 1.8 دلار می­باشد که با مقایسه صادرات نفت خام، می­تواند ارزش افزوده­ به مراتب بالاتری را نصیب اقتصاد ملی نموده و از سویی دیگر نیز با ایجاد وابستگی بازارهای هدف به فرآورده­‌های نفتی ایرانی، تهدید تحریم نفت ایران را به فرصتی برای کشورمان تبدیل نماید.

تلگر

چهره‌

۳ دیدگاه
  1. ehsan :

    با سلام
    میشه بگین منظور از جمله “هزینه پالایش هر بشکه فرآورده با خوراک میعانات گازی و نفت خام به ترتیب حدود ۴ و ۹ هزار دلار است” چیه؟؟؟
    اشتباه نشده!!!؟؟؟

    • Yadolah :

      با سلام.
      منظور این است که به ازای هر بشکه ایجاد ظرفیت در پالایشگاه مورد نظر، می بایست رقمی در حدود ۴ هزار دلار در صورت استفاده از خوراک میعانات گازی و یا ۹ هزار دلار در صورت استفاده از نفت خام به عنوان خوراک پالایشگاه در حال ساخت، باید هزینه گردد تا به بهره برداری برسد.

  2. مهندس :

    یارانه هر ایرانی رو یک سال بهش ندن ، در عوض براش پتروشیمی بسازند و سهامش رو بهش بدن

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: