۱۴ مرداد ۱۳۹۲ ساعت ۱۱:۳۳
گزارشی از وزرای آموزش و پرورش:

از ابتدای انقلاب تاکنون تنها دو وزیر آموزش و پرورش متخصص این رشته بوده‌اند+جدول وزرا

ملاک‌های یک وزیر شایسته برای آموزش و پرورش عمدتاً در حاشیه قرار دارند به نحوی که از میان یازده وزیر آموزش و پرورش بعد از انقلاب، فقط دو نفر دارای تحصیلات علمی مرتبط با آموزش و پرورش بوده‌اند که این موارد نیز عمدتاً مربوط به سال‌های ابتدایی انقلاب است.

آموزش و پرورشهر وقت که پای سخن و ایده‌پردازی در میان است، فرهنگ و  تعلیم و تربیت جایگاه رفیعی در نظر مسئولین و کارشناسان دارند، اما وقتی که هنگامه‌ی اجرا و عمل است، مصلحت‌هایی به میان می‌آيد که از ایده‌های مطرح شده بسیار فاصله دارد. در آستانه انتخاب کابینه دولت یازدهم، رایزنی‌های اعضای هیئت دولت تب و تاب بیشتری گرفته است و در کناره‌ی وزارتخانه‌های امنیتی، سیاسی و اقتصادی، گوشه چشمی هم به وزارتخانه‌های فرهنگی می‌شود؛ هر چند تجربه نشان داده مجلس در رأی اعتماد حساسیت شایسته و بایسته‌ای به تخصص و سابقه علمی و اجرایی وزرای پیشنهادی متناسب با وزارتخانه‌های متبوع ندارد.

تصور غالب این است که امور فرهنگی به طور عام و تعلیم و تربیت به طور خاص، از جمله حوزه‌هایی است که هر کسی که سابقه مدیریتی نسبتاً موفقی داشته باشد، می‌تواند از پس آن بر بیاید و عملاً نگاه غیرتخصصی به آن بر نگاه تخصصی می‌چربد.

با چنین زمینه‌ای نوشته حاضر مروری داشته است بر ویژگی‌های وزیر مطلوب آموزش و پرورش از یک سو و عملکرد دولت و مجلس در سال‌های پیشین در این امر از سوی دیگر.

اعضای کمیسیون آموزش و تحقیقات، اعضای فراکسیون فرهنگیان مجلس، استادان و پژوهشگران دانشگاه‌ها، تشکل‌های معلمان و دانش‌آموزان در طی ماه‌های اخیر طی مصاحبه‌ها و بیانیه‌های خود ویژگی‌هایی را برای وزیر مطلوب آموزش و پرورش دولت یازدهم نام برده‌اند. با تحلیل و جمع‌بندی مجموع آنچه بیان شده، مهمترین ویژگی‌هایی که نامزد پیشنهادی برای وزارت آموزش و پرورش باید داشته باشد، عبارتند از:

–        درک عمیق و دقیق وضعیت موجود و مطلوب حوزه فرهنگ و به ویژه تعلیم و تربیت کشور

–        درک عمیق و دقیق سیاست‌های کلی تحول بنیادین، اسناد بالادستی آموزش و پرورش، به ویژه سند تحول بنیادین، و پایبندی به اجرای آن‌ها البته بدون شتابزدگی

–        آشنایی کامل نسبت به مسائل و واقعیت‌های خرد و کلان وزارت آموزش و پرورش، و عدم اکتفا به سابقه‌ی مدیریتی در سایر حوزه‌ها

–        بها دادن به نخبگان و بهره از آن‌ها در اداره وزارتخانه با نگاه کارشناسی و علمی، از جمله استفاده از نتایج کارهای پژوهشی و کارشناسی در جهت رفع مسایل حوزه آموزش و پرورش

–        بهره‌مندی از توان اجرایی ویژه (به دلیل بزرگ بودن ساختار  وزارتخانه از یک سو و آغاز اجرای طرح تحول بنیادین آموزش و پرورش در کشور از سوی دیگر)

–        پرهیز از درگیر کردن آموزش و پرورش با بازی‌های سیاسی و بی‌ثمر

–        تعامل شایسته با آموزش عالی به عنوان متولی بخش مهمی از  تعلیم و تربیت تخصصی

آنچنان که از ویژگی‌های مذکور بر می‌آيد «تخصص وزیر آموزش و پرورش در قلمرو علوم تربیتی» و همچنین «سابقه اجرایی در حوزه‌های آموزشی و پرورشی» یکی از مهمترین دغدغه‌هایی است که از سوی کارشناسان و ذی‌نفعان مطرح می شود.

اما آنچنان که از تجربه سی و اندی ساله انتخاب وزیر آموزش و پرورش بعد از انقلاب اسلامی بر می‌آيد، ملاک‌های مذکور عمدتاً در حاشیه قرار دارند به نحوی که از میان یازده وزیر آموزش و پرورش بعد از انقلاب، فقط دو نفر دارای تحصیلات علمی مرتبط با آموزش و پرورش بوده‌اند که این موارد نیز عمدتاً مربوط به سال‌های ابتدایی انقلاب است (دکتر شکوهی و دکتر اکرمی) [1].

نکته قابل تامل دیگر، عدم پایبندی وزرای آموزش و پرورش ادوار مختلف به یک روند تحولی و اصلاحی خاص است. از این رو هر یک به اقتضای سیاست‌های حاکم بر دولت و شعارهای مطرح شده از سوی جناح وابسته، تحولاتی را رقم زده‌اند و وزیر بعدی یا راه قبلی را ادامه نداده و یا با ملغی نمودن عمده تصمیمات قبلی، هزینه‌های هنگفت مادی و معنوی به کشور وارد نموده‌اند. عدم اجرای مناسب طرح «تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش کشور» (1367) هم در همین راستاست.

علاوه بر این‌ها باید توجه داشت، سابقه اجرایی کسانی که پیش از این نیز در آموزش و پرورش نقش‌های کلیدی داشته‌اند، باید با دقت و حساسیت مورد توجه قرار گیرد. چنانچه در بیانیه کانون تربیت اسلامی هم آمده است: «مدیران غربزده نمی‌توانند سکاندار تحول بنیادین در آموزش و پرورش باشند». امید است که وزیر آموزش و پرورش دولت یازدهم به شیوه‌ای شایسته پیشنهاد و تأیید صلاحیت گردد.

جدول1- تخصص وزرای آموزش و پرورش دولت‌های بعد از انقلاب اسلامی [3]

وزیر

تحصیلات

دوره وزارت

غلامحسین شکوهی

دکتری علوم تربیتی

1357- 1358

شهید محمد علی رجایی

کارشناسی ریاضی

1358-1359

شهید محمدجواد باهنر

کارشناسی ارشد علوم تربیتی

دکتری الهیات

1359-1360

علی اکبر پرورش

کارشناسی ارشد زیان و ادبیات فارسی

1360-1364

سید کاظم اکرمی

کارشناسی روانشناسي

کارشناسی ارشد مشاوره

دکترای برنامه درسی

1364-1368

محمدعلی نجفی

دکتری ریاضی

1368-1376

حسین مظفر

کارشناسی فقه و مبانی حقوق اسلامی

کارشناسی ارشد مدیریت

1376-1380

مرتضی حاجی

کارشناسی ریاضیات

کارشناسی ارشد مدیریت دولتی

1380-1384

محمود فرشیدی

کارشناسی ارشد مهندسی شیمی

1384-1386

علیرضا علی‌احمدی جشفقانی

کارشناسی ارشد مهندسی صنایع

دکترای مدیریت

1386-1388

حمید‌رضا حاجی بابایی

دکترای الهیات و معارف اسلامی

1388-1392

محمد علی نجفی (پیشنهادی روحانی)

دکتری ریاضی

—–

پانوشت‌ها:

[1]. منظور از متخصص آموزش و پرورش، داشتن تحصیلات عالی در رشته‌های علوم تربیتی (همچون فلسفه  تعلیم و تربیت، مدیریت آموزشی، روانشناسی تربیتی و غیره) است، وگرنه می‌توان دامنه تخصص را چنان گسترده گرفت که حتی رشته‌های مهندسی هم در آن قرار بگیرند!

[2]. اطلاعات مذکور از منابع زیر استخراج شده است:

– خبرگزاری فارس (1392). شصت و پنجمین وزیر آموزش و پرورش ایران کیست؟. تاریخ 11/5/1392، بازیابی از http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13920509000266

– رنجی پور، علی (1388). 10 وزير براي وزارتخانه يي به وسعت يك كشور. روزنامه اعتماد، شماره 1988 (21/4/1388)، ص: 7

تلگر

چهره‌

۳ دیدگاه
  1. Habib :

    نویسنده محترم در آخرین بند این یادداشت نوشته است:
    “علاوه بر این‌ها باید توجه داشت، سابقه اجرایی کسانی که پیش از این نیز در آموزش و پرورش نقش‌های کلیدی داشته‌اند، باید با دقت و حساسیت مورد توجه قرار گیرد. چنانچه در بیانیه کانون تربیت اسلامی هم آمده است: «مدیران غربزده نمی‌توانند سکاندار تحول بنیادین در آموزش و پرورش باشند». امید است که وزیر آموزش و پرورش دولت یازدهم به شیوه‌ای شایسته پیشنهاد و تأیید صلاحیت گردد.”
    چند مرتبه‌ای این بخش را خواندم اما متوجه نشدم ربطش به بخش پیشین چه بود و نویسنده محترم به دنبال انتقال چه مطلبی بوده است؟

    • همتی فر :

      با سپاس از دوست عزیر؛ در بخش‌های ابتدایی یادداشت، تخصص‌گرایی مورد تاکید است. اما در نهایت به این نکته به طور ضمنی اشاره شده که تخصص و حتی مدیریت اجرایی قوی به تنهایی کفایت نمی‌کند و عقبه فکری آدم‌ها هم مهم است. که اگر این را نمی‌رساند، عذرخواهی می‌کنم

  2. رضا :

    آخه کسی از این آقا نظر خواست ؟ دکترای علوم تربیتی از علوم پایه چه می داند ؟ همه مشکلات آموزش و پرورش از این مدارک دهن پر کن می باشد.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: