۲ خرداد ۱۳۹۲ ساعت ۱۶:۰۶

لزوم نگاه فرابخشي و الگوسازي بومي جهت تحقق امنيت غذايي پايدار

امنيت غذايي و خود اتكايي در محصولات اساسي ازجمله مفاهيمي است كه در بين مسؤلين متولي بخش توليد محصولات غذايي دچار كج فهمي شده و علاوه بر هدر دادن منابع كشور، خود سدي در مقابل رسيدن به تأمين حداكثري نياز هاي داخلي است.

توليد ناپايدار و غير علمي محصولات بدون توجه به استعداد هاي طبيعي كشور و عدم تبادلات فعال محصولات كشاورزي با ديگر كشورهاي توليدكننده از يك سو و تحريم هاي اقتصادي از سوي ديگر عواملي است كه دسترسي فيزيكي و اقتصادي به غذاي سالم و كافي را در سال‌هاي اخير تحت الشعاع قرار داده است.

امنيت غذايي و خود اتكايي در محصولات اساسي ازجمله مفاهيمي است كه در بين مسؤلين متولي بخش توليد محصولات غذايي دچار كج فهمي شده و علاوه بر هدر دادن منابع كشور، خود سدي در مقابل رسيدن به تأمين حداكثري نياز هاي داخلي است. امنيت غذايي مؤلفه‌ايست كه در سايه همكاري فرابخشي متوليان توليد كشاورزي، تجارت كشاورزي و سلامت كشور محقق مي‌شود.

امنیت غذاییپافشاري بر كشت تك محصولي در حجم انبوه بدون توجه به شرايط اقليمي كشور و همچنين جايگزيني محصولات با بهره‌وري بالاتر، نه تنها كشاورزي پايدار و اقتصادي را نا ممكن مي‌سازد، بلكه شرايط را براي اثرگذاري بيشتر آفات طبيعي و رفتار خرابكارنه دشمن مهيا مي‌كند و نهايتاً امنيت غذايي و امنيت ملي را با مخاطرات مي‌افتد.

هدف از توليد محصولات كشاورزي و دامي بر طرف كردن نيازهاي انساني از نظر كمي و كيفي است. بنابراين براي آنكه خودكفايي در محصولات غذايي محقق شود، بايد قبل از تصميم گيري براي توليد انبوه يك محصول، نيازمندي هاي انساني در نظر گرفته مي شد. در بسياري از كشورهاي دنيا، به تناسب شرايط جسمي، فعاليتي و محيطي و با انجام نمونه گيري هاي علمي و انجام آزمايش هاي مختلف بر روي جوامع مطلوب انساني، نياز هر فرد به مواد مغذي اعم از درشت مغذي ها و ريز مغذي ها احصاء مي‌شود. اتحاديه اروپا، آمريكا، كانادا، استراليا، ژاپن، فيليپين، تركيه و ديگر كشورهاي توسعه يافته با توجه به روش مذكور، نيازهاي غذايي خود را در قالب جداول DRIs درآورده اند. با توجه به تحقيقات عمل آمده مي توان گفت تا كنون فعاليتي در اين زمينه به وسيله خبرگان و صاحب نظران تغذيه صورت نگرفته و نيازسنجي جامعه ايراني به كمك الگوهاي غير بومي صورت پذيرفته است. نمودار زير تغييرات موجود ميان نياز روزانه رده سني 19-30 سال به مواد مغذي آهن، ويتامين آ، فيبر و امگا 3 براي كشورهاي مورد بررسي نشان مي‌دهد.

 نمودار امگا 3

نمودار آهن

نمودار فیبر

 نمودار ویتامین آ

 مقايسه الگوي مطلوب برخي مواد مغذي (مقادير RDA) در بين كشورهاي جهان

تمامي محصولات كشاورزي و توليدات دامي شامل مقدار مشخصي از مواد ريزمغذي و درشت مغذي هستند كه نيازمند مقايسه و متعادل كردن آن‌ها با نياز انساني است. در اروپا و آمريكا مراكز و مؤسسات گوناگوني با انجام آزمايش بر روي محصولات كشاورزي، تركيبات غذايي مصرفي و توليدات فرآوري شده و با به دست آوردن ميزان مواد مغذي آن ها دست به گردآوري منابع اطلاعاتي جامعي زده اند. فقدان چنين آزمايشات و تحقيقات مشابه ]آنگونه كه بايد و شايد[ باعث شده است تا علاوه بر نداشتن اطلاعاتي از رقم هاي بومي، تركيب مواد مغذي موجود در برخي غذاها و فراورده هاي ايراني نا شناخته بماند.

بر روي مواد غذايي تحليل هاي اقتصادي متفاوتي صورت گرفته است كه عموماً بر پايه كشش مواد غذايي و قيمت نهايي مواد غذايي بنا شده است. محصولاتي كه بر اثر افزايش قيمت كمترين تاثيرپذيري در تقاضا را داشته اند به عنوان ذائقه ايراني شناخته شده و تحليل هاي غذايي روي آنان انجام شده است؛ در صورتي كه ذائقه عمومي را مي توان با برنامه ريزي بلند مدت، تبليغات هدف دار و همچنين رويكردهاي خاص در قيمت گذاري به سمت و سويي خاص تغيير داد. در عوض با در نظر گرفتن ميزان نياز به آب و خاك كه مهمترين هزينه و محدوديت هاي توليد را تشكيل مي دهند، تحليل اقتصادي مناسب تري براي سياست گذاري حول محور خودكفايي و امنيت غذايي اتخاذ نمود.

بنابراين بهترين شرايط تحقق امنيت غذايي پايدار در گروي تأمين نياز كشور توسط توليدات داخلي است. زماني اين فراز قانون اساسي (اصل 43) محقق مي‌شود كه منابع توليدي كشور متناسب با نياز داخلي تخصيص داده شود. لازمه شناخت نياز داخلي، فهم الگوي غذايي مطلوب جامعه ايراني است. همانطور كه در نمودار زير نشان داده شده مسير رسيدن به الگوي غذايي مطلوب به كمك تحليل‌هاي فرابخشي (غذايي – اقتصادي) محقق مي‌شود. پس تحقق توامان رشد اقتصادي و امنيت غذايي پايدار در كشور هدفي تحقق يافتني است، اگر سياست‌هاي تك بعدي و توصيه‌اي را كنار گذاشته و با فهم درست ميزان منابع طبيعي قابل احصاء و نيازهاي غذايي ضروري، پتانسيل‌هاي عظيم توليدي كشور را با ابزار قاعده‌گذاري به سمت تأمين امنيت غذايي راهبري كرد.

منبع: ایتان

تلگر

چهره‌

دیدگاه تازه‌ای بنویسید: